Voor en door huisartsen
 

De zorg kan niet wachten

 
 
In de zomer van 2018 sloten we een akkoord met VWS en de zorgverzekeraars over de benodigde investeringen in de huisartsenzorg. In de kabinetsbegroting voor 2019 zagen we die afspraken duidelijk terug. Bij de huisartsencontractering afgelopen maanden is het beeld meer diffuus. Soms zijn de afspraken goed herkenbaar, maar soms ook echt niet.
De zorg kan niet wachten
Ella Kalsbeek, Voorzitter LHV

U zult begrijpen dat we met dat laatste als LHV niet al te blij zijn; dat hebben we ook duidelijk laten horen. Zo’n akkoord sluiten we niet voor niets, dat moet waarde hebben. Ik kan me zo voorstellen dat dat ook voor VWS geldt. De zorgakkoorden zijn immers een belangrijk instrument voor de politiek om sturing uit te oefenen.

In dit zorgstelsel zijn veel verantwoordelijkheden weggelegd bij de zorgverzekeraars, het Zorginstituut, de NZa en de zorgaanbieders zelf. Door te kiezen voor dit stelsel met “marktwerking” heeft de landelijke politiek zichzelf een bescheiden rol toegedicht. Maar als je als kabinet een visie hebt en bepaalde ontwikkelingen wilt bewerkstelligen, zijn je mogelijkheden beperkt.

Terwijl die invloed wel nodig kan zijn. Vergrijzing, toenemende medische mogelijkheden en groeiende tekorten aan arbeidskrachten maken het betaalbaar én goed houden van de zorg een steeds grotere uitdaging. Dat vraagt om samenwerking die het individuele belang overstijgt. Kijk bijvoorbeeld naar gewenste bewegingen als Meer tijd voor de patiënt en Zorg op de juiste plaats. Als je dat puur aan de losse partijen overlaat, komt het niet van de grond. Een individuele verzekeraar kijkt dan hoofdzakelijk naar het beperken van de kosten. Een individueel ziekenhuis zal zich richten op voldoen aan de zorgvraag en de organisatie draaiende houden. Een huisarts zal zich richten op zijn huidige takenpakket.

Maar met elkaar kun je hier afspraken over maken. Dan kun je – vanuit het algemeen belang, van beheersbare kosten voor burgers en goede zorg voor patiënten – besluiten taken over te dragen en extra te investeren. Dat vraagt om een belangenoverstijgende aanpak en dat is nu bij uitstek iets voor ‘Den Haag’ om het initiatief toe te nemen. Geen wonder dat VWS zich zo inzet voor de verschillende zorgakkoorden.

Zorgakkoorden zijn een typisch Nederlandse poldermethode. De makke is dat de waarde staat of valt met naleving ervan. Er zit geen scheidsrechter op; er is geen echte handhaving mogelijk. Hoe ‘straf’ je een verzekeraar die de afgesproken investeringen niet inkoopt? In het huisartsenakkoord hebben we afgesproken dat de NZa toeziet op naleving. Dat is een positieve verandering, waar wij ons hard voor hebben gemaakt. Het is nog wel een zoektocht om dat toezicht zo uit te voeren dat je nog kunt bijsturen. Een oordeel achteraf lost het dilemma voor huisartsen die nu worden geconfronteerd met een matig contract niet op.

Liever dan een pleidooi voor meer toezicht of andere, meer dwingende maatregelen, doe ik een beroep op iedereen die bij deze akkoorden betrokken is: neem de afspraken serieus. We weten wat de uitdagingen zijn, we weten dat we het niet zonder elkaar kunnen en we kunnen het niet een probleem voor ‘later’ maken. Dit is de manier om gezamenlijk te werken aan een toekomstbestendige zorgsector.

Ella Kalsbeek
Voorzitter Landelijke Huisartsen Vereniging

Deze column is ook verschenen in Medisch Contact op 17 januari 2019