Voor en door huisartsen
 

Hoe ziet uw ideale spreekkamer eruit?

 

De spreekkamer: u brengt er een groot deel van uw werkweek in door. Hoe richt u uw spreekkamer zo in dat het niet alleen voor u zelf prettig voelt, maar ook uw patiënten? En hoeveel ruimte laten functionele eisen eigenlijk voor een persoonlijke invulling? “Veel meer dan huisartsen vaak denken”, constateert Lex van Waarden, coördinator Bouwadvies LHV.

Tip: Lees het artikel hieronder of download de pdf met foto's

Een wand met stalen archiefkasten, een gigantisch eikenhouten bureau en een donkergroen hoogpolig tapijt op de vloer. Ze zijn er nog wel, zulke klassieke spreekkamers, maar steeds minder. Het tapijt heeft intussen plaatsgemaakt voor een gladde, makkelijk te reinigen vloer. De stalen archiefkast is ingeruild voor een harde schijf. Veiligheid, privacy en hygiëne stellen nieuwe  functionele eisen. Spreekkamers worden bovendien steeds vaker gedeeld met andere medewerkers van de praktijk.

Kinderfoto's

Toch blijft er nog voldoende ruimte over voor een persoonlijke invulling, stelt Lex van Waarden, coördinator bouwadvies bij de LHV. Het is de huisarts zelf die soms nog wat voorzichtig is bij het inrichten van zijn spreekkamer, is zijn ervaring. “Huisarts, durf,” is het pleidooi Van Waarden. “Je leeft als huisarts tenslotte bijna in die ruimte. En mensen voelen zich prettiger en functioneren beter in een werkomgeving die in zekere mate een persoonlijke tint heeft. Het verschil met een gewoon kantoor is  dat er patiënten over de vloer komen. Die moeten zich ook op hun gemak voelen. Een extreme inrichting of teveel persoonlijke spullen dragen daar niet aan bij. Het gaat dus om een evenwicht.”

Waar ligt de grens als het gaat om een persoonlijke inrichting? Lex van Waarden vindt familie- en kinderfoto’s een mooi voorbeeld. “Veel patiënten vinden dat juist fijn om te zien; een glimp opvangen van het privéleven van de huisarts maakt deze ook menselijker. En als de huisarts iets van zichzelf laat zien, is dat voor de patiënt vaak ook makkelijker. Alleen: voor de man en vrouw die geen kinderen kunnen krijgen, kan een wand met kinderfoto’s juist confronterend zijn. Een mogelijke oplossing is dat de muur waar je als huisarts naar kijkt, persoonlijke elementen bevat en dat de patiënt een neutraler uitzicht heeft.”

Kinderhoek

Niet zelden komen kleine kinderen mee naar de spreekkamer. Dan is het zaak dat de huisarts in relatieve rust met de ouder(s) kan praten. Een ‘gezellige kinderhoek’ kan daarvoor zorgen. Niet te dicht naast de plek waar het gesprek gevoerd wordt, maar wel zo dat er een oogje in het zeil gehouden kan worden.
"Ik heb de kinderhoek in de wachtkamer en in mijn spreekkamer vernieuwd’, stelt Katrien Boots. ‘Speelhoekjes zijn vaak verouderd en hebben incompleet of kapot speelgoed. Dat nodigt niet uit tot spelen. Nu er een mand met hotwheels staat bijvoorbeeld, is er een driejarig patiëntje dat het liefst ook op zaterdag met de dokter komt racen."

Betekenis

Huisarts Katrien Boots uit Maastricht richtte vorig jaar, bij de start van haar praktijk, haar spreekkamer volledig nieuw in. “Ik heb de lamellen weggehaald, de vloerbedekking, het grenen bureau en de grenen kast. Het antieke medicijnkastje in de onderzoeksruimte heb ik laten staan, het vorm nu een mooie tegenhang bij de nieuwe, in hoogte verstelbare onderzoeksbank. Tegen een van de muren staat een kast waarin het computerscherm verwerkt is. Mijn man heeft deze ontworpen en gemaakt. Op het eerste gezicht lijkt het alleen maar een wand, maar het is een ruime kast waarin computer, prullenbak, labformulieren en ordners zijn weggewerkt. Daar ziet de patiënt niets van, deze ziet alleen het ingebouwde computerscherm, een plankje met toetsenbord en twee plankjes met ingelijste afbeeldingen. De kamer oogt ruimer, frisser en moderner. Ik hoor van patiënten dat ze dat prettig vinden.”

Katrien Boots wilde van haar spreekkamer een plek maken waar ze zich zelf thuis voelt. Maar wilde ook voorkomen dat patiënten en collega’s die de kamer wel eens gebruiken zich daardoor ongemakkelijk voelen. “De afbeeldingen in de lijstjes ogen voor patiënten neutraal, maar hebben voor mij veel betekenis. Neem de kindertekening van een van mijn jongens, met als thema hopes and dreams voor het nieuwe jaar. Of de foto van een windmolentje dat mijn oudste kilometers lang uit het raam hield tijdens een zomervakantie in Frankrijk. De ingelijste foto van een bloem brengt me terug naar het terras van mijn overleden vader, dat vol stond met potten gevuld met deze bloemen.”

Plek in praktijk

Wie een nieuwe praktijk bouwt, of grondig renoveert, doet er goed aan om ook na te denken over de plek van de spreekkamer binnen de praktijk. Daglicht is een belangrijk aspect en bovendien een wettelijke arbo-eis. Uitzicht op ooghoogte geeft de meeste rust, zowel voor u als huisarts als voor de patiënt als die bijvoorbeeld even moet wachten.
Wat ook prettig is, is dat de afstand van de andere spreekkamers, de balie of de wachtruimte naar uw eigen spreekkamer niet te groot is. Te klein is echter ook zeker niet de bedoeling, dit in verband met eventuele geluidsoverlast én de privacy van de patiënt. De ideale afmeting van een spreekkamer is overigens zo’n 16 vierkante meter, maar zeker niet kleiner dan 14 vierkante meter. Voor de onderzoeksruimte geldt een minimum oppervlakte van 7 vierkante meter.

Waar hangt de letterkaart?

Voor de visustest moet de afstand van oog tot letterkaart tenminste 5 meter zijn. Soms is dat een uitdaging, als de spreekkamer wat kleiner is. U kunt de afstand realiseren via de diagonaal van de kamer. Of wellicht de onderzoeksruimte erbij betrekken. Lukt dit niet? Dan kunt u misschien de afstand met behulp van een spiegel verlengen.

Schoolverleden

Stefan Hameleers in zijn spreekkamerIn huisartsenpraktijk Berghem kregen de zes artsenkamers tweeënhalf jaar geleden een nieuwe invulling. De praktijk van Stefan Hameleers (publiekswinnaar van de Bouwprijs in 2016)  is gehuisvest in de oude St. Jozefschool, in het centrum van het Brabantse kerkdorp Berghem. In 2013 werd het pand grondig verbouwd, alleen de oude gevel bleef staan. In de nieuwe opzet kwamen ruime spreekkamers. “De spreekkamers zijn vrij uniform ingericht. Allemaal hebben ze hetzelfde ovale bureau, Gispenstoelen en een kastenwand tussen spreekkamer en onderzoekskamer. Maar de wand waar de arts naar kijkt heeft te maken met ieders passie. Voor mij is dat een oude, rode racefiets uit 1981. Ik heb hem een keer als ‘winterproject’ opgeknapt. Hij hangt nu als schilderij voor een wandvullende foto van de Passo di Stelvio in de Italiaanse Dolomieten. De zwartwit foto van fotograaf Jered Gruber laat een besneeuwde Stelvio zien. Een berg van 2758 meter hoog met 48 haarspeldbochten.”

Hoewel achter de gevel van de oude school een heel nieuw centrum is gebouwd, is het schoolverleden consequent doorgevoerd in het interieur. De ruime, lichte spreekkamer van Hameleers heeft nog de oorspronkelijke, hoge schoolramen. “Veel patiënten zaten hier op school en dit levert nog regelmatig leuke gesprekken op.”

Een kamer delen?

Stefan Hameleers deelt zijn spreekkamer met waarnemers en huisartsen in opleiding. De aankleding van zijn spreekkamer is persoonlijk, maar de indeling is om die reden uniform. “We streven er komend jaar naar om ook de indeling van de kastjes en lades van de onderzoekskamer uniform te maken. Zo is het voor anderen makkelijker om in mijn spreekkamer te werken. Wel moeten ze naar mijn rode racefiets kijken.”

Computer

Wilt u dat de patiënt kan meelezen op uw scherm? Of juist liever niet? Het bepaalt mede waar u uw computer plaatst. Een flexibele opstelling is natuurlijk een goede tussenvorm; als het scherm kan draaien, kunt u én in alle rust even iets opzoeken of intypen, maar ook samen met de patiënt de informatie op Thuisarts bekijken of de labuitslagen tonen.

Katrien Boots koos voor een ronde spreektafel en verwerkte het computerscherm in de wand achter die tafel. “Ik vind het niet prettig om met de patiënt te praten, terwijl er een beeldscherm tussen ons in staat. Dat leidt af. De computer heeft geen prominente rol in mijn consulten, het gaat om de patiënt. Het invoeren van gegevens of het maken van een recept doe ik niet tijdens het consult en uitslagen heb ik al gezien voordat ik de patiënt uit de wachtkamer haal.”

LHV geeft bouwadvies

Wilt u zelf aan de slag met de inrichting van uw praktijk? Lex van Waarden, coördinator bouwadvies bij de LHV, denkt graag met u mee. "Dat kan al in de vorm van een telefonisch advies waarin ik samen met de huisarts kan kijken naar zowel voorbereiding als uitvoering van nieuwbouw, verbouwing of het optimaal inrichten van een ruimte zoals de spreekkamer. We hebben veel kennis en ervaring op bouwtechnisch gebied en weten precies wat wenselijk en noodzakelijk is voor een huisartsenpraktijk. Huisartsen kunnen ook een ontwerp laten beoordelen of een adviesplattegrond aanvragen."
Meer weten over de producten en diensten van Bouwadvies LHV? U vindt een uitgebreid overzicht op www.lhv.nl/bouwadvies.