Tips voor huisartsenzorg voor niet-COVID-19-patiënten

 
Tips voor huisartsenzorg voor niet-COVID-19-patiënten
Hoe kunt u op een goede en veilige manier de zorg voor niet-COVID-19-patiënten organiseren?

Op zoek naar tips voor de organisatie van de zorg aan COVID-patiënten? Die vindt u hier.

Update 4 mei 2020: uitbreiding advies over beschermingsmiddelen bij punt 3 

Naast alle zorg voor patiënten met een (mogelijke) COVID-19-besmetting, zijn er ook nog veel patiënten met andere klachten die aandacht vragen van de huisarts en het team in de huisartsenpraktijk. Sommige van die klachten kunnen niet (langer) worden uitgesteld. Hoe kunt u op een goede en veilige manier de zorg voor deze patiënten organiseren? Daarvoor heeft de LHV deze praktische tips voor de huisartsenpraktijk opgesteld. 

De mate waarin u deze tips kunt en zult toepassen, hangt van veel factoren af. Zoals de verhouding tussen het aantal COVID- en niet-COVID-gerelateerde zorgvragen, de mogelijkheden die uw praktijkruimte biedt, de situatie in de zorgverleners om u heen (waaronder de beschikbaarheid van zorg tweede lijn). Met dit overzicht willen we u kaders en tips meegeven, die u op uw eigen situatie kunt toepassen waar mogelijk. 

1. Patiëntencontacten

  • Voor zolang de maatregelen voor afstand houden gelden, blijft het belangrijk om patiëntencontacten zoveel mogelijk op afstand uit te voeren: consulten via telefoon, beeldbellen of e-consult.
  • Triage: maak eerst onderscheid tussen coronaverdenking en geen coronaverdenking. Bij alle patiënten die gezien moeten worden in de huisartsenpraktijk of op de huisartsenpost, moet vastgesteld worden of er mogelijk sprake is van COVID-19. Dit bepaalt immers in hoeverre PBM noodzakelijk zijn. Hoe streng de triage wordt uitgevoerd, is mede afhankelijk van het aantal besmettingen in de regio en de lokale situatie. Dit beslissen praktijken en posten zelf. Het NHG heeft de verschillende vragen en stappen voor de triage op een rijtje gezet in het NHG-dossier corona, onder het kopje Diagnostiek -> Telefonische triage.
  • Als de zorgvraag acuut of niet-uitstelbaar is, moet u bepalen in welke vorm u het beste zorg aan deze patiënt kunt leveren. Als face-to-face-contact noodzakelijk is, zijn er twee mogelijkheden: visite rijden of een bezoek van de patiënt aan de praktijk.

2. Voorzorgsmaatregelen voor bezoek aan de praktijk

  • Als dat mogelijk is: laat patiënten zoveel mogelijk buiten de praktijk wachten, bijvoorbeeld in de auto. Laat de assistente hen bellen om vervolgens naar binnen te laten komen op het afgesproken tijdstip. Laat ze bij binnenkomst meteen door lopen naar de spreekkamer.
  • Laat patiënten zoveel mogelijk alleen komen.
  • Beperk het aantal patiënten in de wachtkamer, zorg dat ze voldoende afstand van elkaar kunnen houden in de wachtkamer en wijs hen daar op met informatiemateriaal zoals op het wachtkamerscherm of met posters op de deur en/of muur.
  • Tref extra hygiënemaatregelen in overeenstemming met het advies tijdens de corona-crisis: geen handen schudden, regelmatig handen wassen, hoesten en niezen in de elleboog en gebruik van papieren zakdoekjes.
  • Zorg dat u beschermingsmiddelen op de praktijk heeft, mocht er onverhoopt toch een patiënt op het niet-covid-spreekuur komen die klachten heeft die kunnen duiden op covid-19.” 

3. Gebruik Persoonlijke Beschermingsmiddelen (PBM) bij niet-covid-patiëntencontacten  

  • Bij risicovolle handelingen: gebruik onderstaande PBM. Risicovolle handelingen zijn diagnostische of therapeutische handelingen waarbij de zorgverlener met hoge frequentie, over langere tijd (per patiënt langer dan 3 minuten), zeer dicht (<30 cm) bij het gelaat van de patiënt komt. In het bijzonder als bovendien de kans bestaat op contact met slijmvliezen in het mond-, neus-, keelgebied of waarbij handelingen hoesten of niezen mogelijk uitlokken. (Bron: Leidraad Persoonlijke bescherming in de (poli)klinische setting vanwege SARS-CoV-2 van FMS). 
  • Gebruik bij aerosolvormende handelingen in de huisartsenpraktijk een FFP2 ademhalingsmasker.  
  • Als adequate triage niet mogelijk is, zoals in een spoedsituatie, is het advies het PBM-gebruik gelijk te stellen aan het gebruik bij patiënten met (een vermoeden van) COVID-19. Die vindt u hier
  • Volgens de richtlijnen van de FMS en het NHG is het gebruik van PBM in andere patiëntencontacten in principe niet noodzakelijk. Daarbij is het wel belangrijk om de algemene maatregelen van het RIVM te volgen, namelijk afstand houden tot de patiënt, patiënten onderling afstand van minstens 1,5 meter laten houden en kijk waar het mogelijk is om fysieke barrières zoals plexiglas aan te brengen waar die afstand tot en tussen patiënten niet goed mogelijk is.  
  • Soms is het vooraf moeilijk in te schatten of de huisarts risicovolle handelingen uit zal voeren. Als de huisarts tijdens een spreekuur niet bij elke patiënt de afweging wil maken of PBM geïndiceerd zijn, kan hij/zij overwegen om tijdens het spreekuur :  
    • een chirurgisch mondmasker te dragen bij fysiek patiëntencontact: maak daar dan efficiënt gebruik van, door aaneengesloten gedurende het spreekuur een chirurgisch mondmasker te dragen. Doe dat wel maar maximaal 3 uur achtereen en wissel het masker eerder als het nat wordt.  
    • een beschermende bril te dragen bij lichamelijk onderzoek, verrichtingen en kleine ingrepen. 
    • handschoenen te dragen bij lichamelijk onderzoek. Wissel de handschoenen bij elke nieuwe patiënt. 
    • een doktersjas/schort te dragen. Doktersjas na gebruik wassen op 60 graden.  
  • Houdt u bij de afweging van wel/niet gebruik PBM ook rekening met de lokale en regionale situatie qua besmettingen. 
  • Zie voor instructie over goed gebruik van de beschermende middelen de NHG-Praktijkkaart

4. Tips voor aanpassingen van de praktijkruimtes

  • Stickermarkering wordt veel toegepast bij balies, wachtruimtes en werkplekken. Door het markeren van opstelruimtes, werkzones en looproutes, maakt u de verplichte 1,5 meter sociale afstand goed zichtbaar. U beschermt hiermee uw medewerkers en bezoekers. Gebruik hierbij hoogwaardig tape dat slijtvast is en goed te reinigen. Zorg dat de ondergrond schoon en vetvrij is voordat u de stickers aanbrengt.
  • Plexiglas schermen: plaats een scherm op plekken waar het lastiger is om 1,5 meter afstand te houden. Denk aan de balie, in de spreekkamer en in de wachtruimtes. De schermen zijn licht en over het algemeen eenvoudig te monteren. Zo blijft het contact persoonlijk en veilig.
  • Meer tips over logistiek, hygiëne en ventilatie in de praktijk in verband met de coronamaatregelen, vindt u hier.
  • LHV Bouwadvies kan u adviseren over dergelijk tijdelijke bouwkundige maatregelen. Neemt u daarvoor contact op met de bouwadviescoördinator via bouwadvies@lhv.nl of 085 04 80 111.

5. Inrichten van een spreekuur voor niet-COVID-zorg

We raden u aan – indien de situatie in uw praktijk dat toelaat - een ‘schoon spreekuur’ in te richten voor urgente en niet-uitstelbare zorg (behalve virale klachten) waar fysieke beoordeling van de huisarts nodig is. Bij twijfel over voor Covid-19-bestaande klachten, moet u de patiënt naar het coronaspreekuur verwijzen.

Tips voor het inrichten van zo’n spreekuur:

  • Spreek met maximaal 2-3 patiënten per uur af, gedurende een bepaald tijdsblok. Dit geeft u de mogelijkheid om patiënten zo min mogelijk met elkaar in contact te brengen in de wachtkamer. Ook geeft dit u ruimte voor extra tijd per patiënt vanwege extra uitleg, extra tijd voor overleg met de tweedelijnsspecialist etc.
  • Indien aanvullend onderzoek noodzakelijk is, overleg met de dienstdoende specialist, afhankelijk van de lokale afspraken.
  • Indien aanvullend onderzoek kan wachten, maak een lijst aan die u kunt gebruiken wanneer we terugkeren naar een meer reguliere situatie.

6. Inzet van de POH-S

De POH-S kan de “ketenzorg”-consulten vervangen door telefonische begeleiding of beeldbellen. Ten eerste omdat patiënten behoren tot de risicogroepen waarbij een Covid-19-infectie ernstiger kan verlopen. Ten tweede om voorwerk te doen te doen om de piek aan controles na de crisis op te vangen.
Overleg met de POH welke patiënten het meeste prioriteit hebben, gegeven de ernst van de aandoening en contextuele factoren.

De telefonische begeleiding wordt afgestemd met de huisarts. Maak ruimte om patiënten te kunnen bespreken in geval vervolgbeleid, als een fysiek consult door huisarts noodzakelijk blijkt te zijn.

Voor diabeteszorg is er een leidraad geschreven door de DiHag.
Voor astma-COPD is er een leidraad geschreven door de CaHAG.

Maakt u zich zorgen over ouderen of kwetsbare patiënten, over eenzaamheid of hoe het hen alleen thuis vergaat? Het Rode Kruis heeft getrainde vrijwilligers die hulp kunnen bieden. Zij kunnen vrijwilligers aan ouderen en kwetsbaren koppelen om zo te monitoren of alles goed gaat en of er hulp gewenst is. Bijvoorbeeld door het doen van boodschappen of het bieden van een luisterend oor. U kunt hiervoor contact opnemen met het Districts Actie Centrum van het Rode Kruis in uw regio. In de bijlage vindt u hun contactgegevens.

7. Inzet van de POH-GGZ


De POH-GGZ kan reguliere consulten vervangen door telefonisch en video-consulten. Zie: https://www.lhv.nl/service/advies-over-inzet-beeldbellen-en-videoconsult

Bekijk ook ons overzicht over psychosociale stress tijdens de COVID-19-crisis voor meer tips voor huisartsen en POH-GGZ over de begeleiding van patiënten in deze tijd.

Maakt u zich zorgen over ouderen of kwetsbare patiënten, over eenzaamheid of hoe het hen alleen thuis vergaat? Het Rode Kruis heeft getrainde vrijwilligers die hulp kunnen bieden. Zij kunnen vrijwilligers aan ouderen en kwetsbaren koppelen om zo te monitoren of alles goed gaat en of er hulp gewenst is. Bijvoorbeeld door het doen van boodschappen of het bieden van een luisterend oor. U kunt hiervoor contact opnemen met het Districts Actie Centrum van het Rode Kruis in uw regio. In de bijlage vindt u hun contactgegevens.

8. Informeren van patiënten

Stel patiënten op de hoogte dat u nog steeds bereikbaar bent en wat de werkwijze in uw praktijk is.

Hieronder vindt u een voorbeeldtekst die u als basis voor uw berichtgeving op uw praktijkwebsite of nieuwsbrief kunt gebruiken.

Wat te doen met vragen over ziekte en gezondheid die niet gaan over het coronavirus?

Ook tijdens de coronacrisis is uw huisarts bereikbaar voor vragen of klachten waarover u zich ongerust maakt. Contact opnemen met onze praktijk kan via de telefoon en het internet. Het is niet mogelijk om direct naar de praktijk te komen.  

De doktersassistente en/of de huisarts bekijkt dan samen met u wat in uw situatie het beste is om te doen.   

Naast een berichtje kunt u ook overwegen om een filmpje op te nemen. Of denk ook eens aan een advertentie in het lokale huis-aan-huis-blad. Dat is vaak een goede manier om oudere patiënten te bereiken.

Voorbeelden van collega-huisartsen: