Gegevensuitwisseling

 
Patiënten moeten er op kunnen vertrouwen dat zij met hun verhaal bij u als huisarts terecht kunnen en dat er goed wordt omgegaan met deze informatie. Steeds vaker krijgt u de vraag (medische) gegevens uit te wisselen. Op deze pagina leest u hoe u hiermee omgaat, zonder dat u uw medisch beroepsgeheim schendt.

U heeft op basis van uw medisch beroepsgeheim de plicht te zwijgen over alles wat u tijdens de uitoefening van uw beroep over iemand te weten komt. De informatie die de patiënt aan u verschaft, mag door u niet zonder toestemming van de patiënt voor andere doeleinden gebruikt of aan derden verstrekt worden.

Gegevensuitwisseling met zorgverleners

1. Toestemming van de patiënt

U mag met toestemming van de patiënt gegevens aan derden verstrekken. De patiënt kan die toestemming slechts geven als hij vooraf is ingelicht over het doel, de inhoud en de mogelijke consequenties van de gegevensverstrekking. De toestemming kan zowel mondeling als schriftelijk gegeven worden.

Het is raadzaam om de (mondelinge) toestemming in het dossier aan te tekenen of de schriftelijke toestemming aan het dossier toe te voegen. De toestemming van de patiënt verplicht de arts overigens niet om de gegevens te delen. Bijvoorbeeld wanneer hij denkt dat dit in strijd is met “goed hulpverlenerschap”.

2. Veronderstelde toestemming van de patiënt

Wanneer u een patiënt verwijst naar een medisch specialist mag u bij deze verwijzing medische informatie over de patiënt verstrekken. Omdat de patiënt instemt met de verwijzing, wordt verondersteld dat hij ook toestemming geeft voor het verstrekken van de informatie aan de specialist. Wanneer de patiënt bezwaar maakt tegen het opnemen van bepaalde medische informatie in de verwijsbrief, mag u deze gegevens niet verstrekken.

Een andere situatie waar van veronderstelde toestemming mag worden uitgegaan, kan zich voordoen wanneer de patiënt niet zelf in staat is om toestemming te geven voor het verstrekken van medische gegevens, bijvoorbeeld bij de spoedeisende hulp. Ook hier geldt dat wanneer de patiënt bezwaar heeft gemaakt tegen de gegevensverstrekking, deze niet mogen worden gedeeld.

3. Wettelijke bepaling

U bent niet gehouden aan uw beroepsgeheim als een wettelijke bepaling u verplicht informatie aan een derde te verstrekken, zoals de verplichte melding van een infectieziekte op grond van de Wet publieke gezondheid.

Daarnaast zijn er ook wettelijke bepalingen die u het recht geven om medische informatie te delen zonder toestemming van de patiënt. Zo mag u medische informatie delen met personen die rechtstreeks betrokken zijn bij de behandeling van de patiënt en vervangers van artsen, voor zover deze gegevens noodzakelijk zijn voor het verrichten van de werkzaamheden. Ook geldt de geheimhoudingsplicht niet bij vertegenwoordigers van de patiënt.

Ondanks dat er in al deze situaties geen toestemming van de patiënt vereist is, is het advies wel om de patiënt over de gegevensverstrekking te informeren.

4. Conflict van plichten

Om een succesvol beroep te kunnen doen op het conflict van plichten moet aan de volgende voorwaarden zijn voldaan:

  • De arts heeft alles in het werk gesteld om eerst toestemming van de patiënt te verkrijgen;
  • De arts verkeert in gewetensnood door het handhaven van de zwijgplicht;
  • Er is geen andere weg dan doorbreking van het geheim om het probleem op te lossen;
  • Het niet doorbreken van de zwijgplicht levert voor een ander ernstige schade op;
  • Het moet vrijwel zeker zijn dat door de geheimdoorbreking die schade kan worden voorkomen of beperkt.

Ook hierbij geldt dat alleen relevante, noodzakelijke gegevens mogen worden verstrekt en dat de arts de patiënt, indien mogelijk informeert over de gegevensverstrekking.

5. Zwaarwegend belang

Het zwaarwegend belang om het beroepsgeheim te doorbreken moet worden afgewogen tegen het zwaarwegende belang van de geheimhouding van de medische informatie. Er moeten voldoende concrete aanwijzingen bestaan dat het zwaarwegend belang wordt geschaad. Het verschil met het conflict van plichten is dat het criterium dat er ernstig nadeel kan worden voorkomen, geen vereiste is.

Gegevensuitwisseling met niet-zorgverleners

Wanneer u samengewerkt met niet-zorgverleners is gegevensuitwisseling alleen toegestaan als u hiervoor expliciete gerichte toestemming van de patiënt heeft. Denk bijvoorbeeld aan samenwerking binnen sociale wijkteams in het kader van bemoeizorg. Een convenant met bijvoorbeeld de gemeente ontslaat u nooit van de verplichting toestemming te vragen. Wel kan het verstrekken van gegevens vereist zijn op grond van een wettelijk voorschriftd of een conflict van plichtend .

KNMG-richtlijn Omgaan met medische gegevens

Bekijk de KNMG-richtlijn Omgaan met medische gegevens voor meer informatie over het uitwisselen, verzamelen en opslaan van medische gegevens. In deze richtlijn zijn de regels voor het omgaan met medische gegevens in diverse situaties uiteengezet. Deze richtlijn biedt daarmee een handvat voor beroepsbeoefenaren.

Meer informatie

  1. Dossier KNMG over beroepsgeheim
  2. KNMG-richtlijn inzake omgaan met medische gegevens
  3. KNMG-handreiking gegevensuitwisseling in de bemoeizorg
  4. KNMG-handreiking Beroepsgeheim en politie/ justitie
  5. KNMG-handreiking Opnemen van gesprekken door patiënten
  6. Wegwijzer beroepsgeheim in samenwerkingsverbanden
  7. Wat mag de dokter met WhatsApp?
  8. KNMG Artseninfolijn