Juridische uitspraken over zzp-inzet: wat betekent dit voor de huisartsenzorg?

De afgelopen week was in de media en op sociale media aandacht voor een tweetal rechtszaken over de kwalificatie van arbeidsrelaties, waaronder de zaak van de Uber-chauffeurs. Beide zaken zijn niet één op één te vertalen naar de huisartsenzorg. Ze kunnen mogelijk wel aanknopingspunten bieden.

De uitspraken in het kort

In de zaak van de Uber-chauffeurs oordeelde het gerechtshof dat zij ondernemers zijn en geen werknemers. De rechter keek hierbij naar de grote mate van vrijheid die de chauffeurs hebben om hun eigen tijd in te delen en ritten te weigeren en de investeringen die zij hadden gedaan in hun auto.

De andere uitspraak betrof de vraag of een organisatie BTW verschuldigd was over de inzet van een POH (in dienst van een organisatie) bij een huisartsenpraktijk. De rechter oordeelde dat dit niet het geval was omdat de verleende dienst aangemerkt kon worden als ‘gezondheidskundige verzorging’. Doorslaggevend hierbij was dat de huisarts geen inhoudelijk gezag uitoefent over hoe de zorg wordt verleend door de POH.

Geen automatische conclusie voor de huisartsenzorg

Hoewel deze uitspraken mogelijk aanknopingspunten kunnen bieden, kunnen ze niet één-op-één vertaald worden naar de huisartsenzorg.  

• Casus-specifiek: Een rechter kijkt altijd naar de specifieke feiten van één individueel geval. De manier waarop een waarnemer in een praktijk meedraait, verschilt per opdracht en per praktijk.
• De zaken zijn niet geheel vergelijkbaar. Vaak lijken zaken op het eerste gezicht vergelijkbaar, maar zijn ze op details wezenlijk anders. Zo is het aannemen van een taxirit iets anders dan jezelf maanden van tevoren inroosteren voor een dienst op de HAP. En een investering in een auto wordt mogelijk anders gewogen dan investeren in een dokterstas. In de zaak van de POH bleek het, anders dan sommige berichten leken te suggereren, te gaan over  BTW-plichtigheid  in plaats van schijnzelfstandigheid; ook was de POH geen zzp’er, maar in dienst van een (uitzend)bedrijf en het ging niet om de inhuur van een medewerker, maar om de inhuur van een dienst.

Mogelijke aanknopingspunten

We kunnen op grond van deze zaken dus geen harde uitspraken doen voor de huisartsensector. Maar er zitten wel interessante elementen in de uitspraak. Ze laten zien dat de rechter een zeker gewicht toekent aan zaken die inherent zijn aan het huisartsenvak:

• Erkenning van autonomie: de bevestiging dat professionele autonomie haaks staat op ‘gezag’ is een belangrijk argument voor de zelfstandige positie van de waarnemend huisarts.
• Ondernemerscriteria: factoren zoals het lopen van ondernemersrisico en het werken voor meerdere opdrachtgevers blijven zwaar wegen in het voordeel van de zzp-status.
• Maatwerk: De rechter weigert mee te gaan in een generieke benadering waarbij zorgsectoren vooraf worden uitgesloten van zzp-inzet. Of er sprake is van schijnzelfstandigheid kan uiteindelijk alleen op basis van de concrete casus beoordeeld worden. Het positieve nieuws is dat we steeds beter de ruimte gaan zien die de wet nog wel geeft voor het werken als zzp’er in de huisartsenzorg. Lastig is dat we nog altijd niet de duidelijkheid kunnen geven die voor veel huisartsen nodig is.