ACM geeft duidelijkheid over appgroepen huisartsen en mededingingsregels

 
ACM geeft duidelijkheid over appgroepen huisartsen en mededingingsregels
Het vragen of aanbieden van een dienst tegen een bepaald tarief in een appgroep of op een website is volgens de mededingingsregels toegestaan, zolang dit niet leidt tot afstemming van de tarieven door de huisartsen onderling of op een andere manier de concurrentie beperkt. Onderhandelen over tarieven binnen een appgroep brengt wél mededingingsrisico’s mee. Dat laat de ACM weten als antwoord op vragen van de LHV om meer duidelijkheid. In dit bericht leggen we uit hoe het zit en waar u rekening mee moet houden.

Onderhandelen over tarieven binnen een appgroep brengt wél mededingingsrisico’s mee, omdat dit kan leiden tot afstemming of navolging door de huisartsen in zo’n groep. Huisartsen moeten zelfstandig, op basis van een individuele afweging van relevante factoren, hun eigen tarief vaststellen. Het maken van afspraken over tarieven is verboden. De mededingingsregels gelden in gelijke mate voor uitlatingen binnen een appgroep, als voor uitlatingen buiten een appgroep.

Overleg met de ACM

De LHV heeft medio december geconstateerd dat het delen van gegevens over tarieven hoogstwaarschijnlijk in strijd was met de Mededingingswet. Dit delen van gegevens gebeurde (onder andere) in een groep op Telegram waarin veel waarnemers actief zijn. Op advies van onze verontruste advocaat hebben aan de LHV verbonden bestuurders deze app-groep verlaten. Dit leidde uiteraard tot veel vragen van huisartsen over hun deelname aan zulke groepen.

Naar aanleiding van het overleg met ACM en de vragen die we van leden krijgen hierover, geven we u in het kader hieronder meer uitleg en beantwoorden we de meest gestelde vragen.

Serieus signaal

LHV-voorzitter Ella Kalsbeek: ‘Als LHV kregen we signalen over het wisselen van zaken die in strijd zouden kunnen zijn met de mededingingswetgeving. We moesten dit signaal wel serieus nemen; het is tenslotte niet niets als een aantal huisartsen en wij als LHV risico lopen. De stappen die wij vervolgens hebben gezet en het wachten op duidelijkheid van de ACM hebben bij veel huisartsen tot onrust en ook wel tot boosheid op de LHV geleid. Dat kunnen wij ons voorstellen; de onduidelijkheid was vervelend. Nu we weten wat de ACM vindt, lijkt ons handelen misschien voorzichtig. Maar als de ACM wel tot sancties was overgegaan zouden huisartsen en de LHV daarvan schade hebben kunnen ondervinden. Dat is gelukkig niet het geval gebleken.’

De LHV is blij met de duidelijke richtlijnen van de ACM. De open houding, het snelle contact en de transparantie die door ons is gegeven over hetgeen nu speelt, zijn door de ACM positief ontvangen.

Mocht u nog vragen hebben, dan kunt u de LHV uiteraard benaderen.

Wat mag wel en niet?

De basis van de richtlijnen van de ACM is dat ondernemers (zoals waarnemend huisartsen en praktijkhouders) geen activiteiten mogen ondernemen die de mededinging beperken. Daaronder valt ook het openlijk onderhandelen over tarieven in een appgroep. Dit kan namelijk leiden tot afstemming of navolging van huisartsen in zo’n groep.

Delen is zinvol

Het delen van informatie en ervaringen over bijvoorbeeld kwaliteit van de zorg, landelijk of regionaal beleid, werkdruk, actualiteiten, medische richtlijnen et cetera kan huisartsen helpen in hun werk. Dit komt niet snel in strijd met de mededingingsregels. Maar de uitwisseling van commercieel gevoelige informatie kan wél in strijd komen met de mededingingsregels. Of dit binnen zo’n appgroep het geval is, hangt onder meer af van de aard van de informatie, de context waarin dat gebeurt, de duur van de uitwisseling en het effect op de deelnemers aan de groep. Het maken van tariefafspraken of afstemming over de tarieven mag in ieder geval niet.

Niet onderhandelen

Het vragen of aanbieden van een dienst tegen een bepaald tarief in een appgroep of op een website is volgens de mededingingsregels toegestaan, zolang dit niet leidt tot afstemming of navolging door de waarnemers binnen een groep. Onderhandelen over tarieven binnen een appgroep brengt mededingingsrisico’s mee, omdat dit kan leiden tot afstemming of navolging door de huisartsen in zo’n groep. Dat kan de concurrentie (tussen de waarnemend huisartsen in dit geval) mogelijk belemmeren. Ook als een deelnemer in een appgroep meldt: “ik verhoog mijn waarneemtarief per die datum met € xx”, en anderen in de groep geven aan óók hun tarief te zullen verhogen (of men gaat dit gewoon doen) kan dit problemen opleveren. Door dit soort informatie onderling uit te wisselen kan de concurrentie (tussen waarnemend huisartsen) immers mogelijk beperkt worden. In een dergelijk geval kan de ACM handhavend optreden.

Veelgestelde vragen en antwoorden

Mag u tarieven delen in een appgroep?

Het best bent u terughoudend met berichten over prijzen en tarieven in appgroepen. Het delen van tarieven mag niet leiden tot onderlinge afstemming of tot navolging door concurrenten. De ACM geeft daarbij aan dat niet alleen de intentie, maar ook de context, de duur, de actualiteit en het effect relevant is. De vraag is wat de reden of het doel is van het delen van tarieven in een groep waaraan concurrenten deelnemen.

Mag u een vacature plaatsen met daarbij het tarief?

Ja, dat mag. Appgroepen of websites waar vraag en aanbod elkaar ontmoeten zijn zinvol, praktisch en toegestaan. Het tarief wordt dan als openingsbod voor onderhandelingen vermeld binnen de relatie (potentiële) opdrachtgever en (potentiële) opdrachtnemer en niet binnen een relatie van onderlinge concurrentie. Het uitonderhandelen binnen een appgroep over het definitieve tarief is ongewenst omdat dit mededingingsrisico’s meebrengt. De uiteindelijke afspraak moet tussen de aanbieder en afnemer op basis van eigen afwegingen tot stand komen.

Mag informatie over gemiddelde tarieven onderzocht en gedeeld worden?

Een objectief en onafhankelijk onderzoeksbureau mag de tarieven onderzoeken en de uitkomsten publiceren. Een gemiddeld tarief mag echter op geen enkele manier herleidbaar zijn tot individuen en mag niet tot doel of effect hebben de concurrentie te beïnvloeden. Een dergelijk gemiddeld tarief mag geen ‘ijkpunt’ worden dat door andere deelnemers wordt gevolgd. Daarbij geldt dat onderzoek naar in het verleden overeengekomen prijzen minder dat effect zal hebben dan onderzoek naar huidige prijzen. Onderzoek naar toekomstige of verwachte prijzen is niet toegestaan.

Mag u uw mening publiceren over een (gemiddeld) tarief?

Het ventileren van één enkele mening zal niet zo snel een probleem zijn; het wordt echter anders als deze mening door vele anderen in de groep expliciet gesteund of juist bestreden wordt, en er sprake lijkt te zijn van een collectieve gedraging die de concurrentie beperkt. Binnen een appgroep kan dit risico groter zijn vanwege de laagdrempeligheid ervan. Wij adviseren u derhalve hier terughoudend mee te zijn.

Bent u als deelnemer medeverantwoordelijk voor wat er gezegd wordt binnen een groep?

Als deelnemer aan de groep heeft u een verantwoordelijkheid als u ziet dat er dingen gebeuren die niet door de (mededingingsrechtelijke) beugel kunnen, en moet u daarnaar handelen. Waarschuw de andere huisartsen in de groep als er zaken niet in orde zijn, distantieer u daarvan en verlaat uiteindelijk de groep als waarschuwen niet helpt. Wees alert en leun niet achterover.
Dit geldt voor alle huisartsen, en dus ook voor aan de LHV verbonden (huisartsen)bestuurders. Zij kunnen onder deze voorwaarden (weer) aan appgroepen deelnemen.