Veel leed veroorzaakt door gedwongen afstand en adoptie

Op 2 juli heeft het kabinet excuses gemaakt voor de rol van de overheid in de druk die op ongehuwde meisjes en vrouwen werd uitgeoefend om hun kinderen af te staan. Dit speelde in de jaren ‘50 tot ’80 en wordt verwoord in het rapport ‘Schade door schande’. Ook huisartsen hebben hierin een rol gespeeld. Als LHV betreuren we dat zeer. Het rapport heeft diepe indruk op ons gemaakt. We vinden het belangrijk om erkenning te geven aan het geleden leed en de gevolgen die dit nog altijd heeft voor deze ouders en kinderen.

Het rapport ‘Schade door schande’ door Commissie onderzoek Binnenlandse Afstand en Adoptie laat zien hoe omvangrijk en ingrijpend de praktijk was waarbij ongehuwde zwangere meisjes en vrouwen onder druk werden gezet om hun kinderen af te staan. Het rapport maakt ook goed duidelijk hoe langdurig en zwaar de nasleep is voor de ouders en voor de kinderen die zijn afgestaan. Velen van hen ondervinden daar nog steeds negatieve gevolgen van.

Rol van huisartsen

Huisartsen speelden een rol in veel van deze situaties. Huisartsen waren destijds vaak de eerste zorgverleners bij wie ongehuwde zwangere vrouwen of meisjes aanklopten. Zij stelden de zwangerschap officieel vast en waren daarmee vaak de eerste professionele schakel in het traject dat kon leiden tot afstand en adoptie. Zij waren vaak degenen die doorverwezen naar gynaecologen of naar sociale instanties als Fiom of specifieke doorgangshuizen. Marjolein Tasche, voorzitter LHV: “Daarnaast golden huisartsen als gezagsfiguren in hun gemeenschappen. Hun oordeel over wat ‘goed’ was voor moeder en kind kon zwaar wegen in de afweging over adoptie.”

Erkenning

Marjolein Tasche: “We vinden het heel erg om te horen dat er destijds huisartsen waren die hebben bijgedragen aan de druk op ouders om hun kind af te staan. Ook raakt het ons dat veel van deze zwangere meisjes en vrouwen niet de medische zorg en steun hebben gekregen die ze van hun huisarts hadden mogen verwachten.”

De huisartsenzorg van nu is juist gericht op persoonsgerichte zorg, om aandacht voor de patiënt in de gehele context en om patiënten zonder vooroordelen tegemoet treden. Tasche: “Tegenwoordig is samen beslissen met de patiënt een uitgangspunt in de huisartsenzorg. Dat is in deze situaties in het verleden niet gebeurd. We vinden het belangrijk om dat te erkennen en we betreuren dat zeer.”

Belangrijk dat dit meer bekend wordt

We voelen zeer mee met de ouders, kinderen en andere betrokkenen die door deze geschiedenis zijn geraakt. We vinden het essentieel dat hun verhalen meer gezien en gehoord worden. Dat ze erkenning krijgen voor wat hun is overkomen en is aangedaan.

Voor huisartsen van nu is het belangrijk om meer te weten over wat er is gebeurd en welke impact dat nog altijd heeft op mensen. Marjolein Tasche: “Elke huisarts kan patiënten hebben die door deze geschiedenis zijn geraakt. Om goede persoonsgerichte zorg te kunnen bieden, is het van belang om de achtergrond en de mogelijke impact op gezondheid en welzijn te kennen. We dragen er als LHV daarom graag aan bij om de bekendheid onder huisartsen hierover te vergroten.”