Voor een gezonde huisartsenzorg
 

Formulariumgericht voorschrijven

 
Er zijn dagelijks nieuwe ontwikkelingen in de farmacotherapie en er is veel keus. Het is voor u als huisarts dan ook nauwelijks mogelijk om alles zelf bij te houden en voor elke aandoening de meest doelmatige farmacotherapie te kiezen. Formulariumgericht voorschrijven biedt hierbij uitkomst.

De LHV helpt u graag om het formulariumgericht voorschrijven stapje-voor-stapje te integreren in uw praktijk. Door de praktische informatie op deze website, speciale cursussen, een handige toolkit en online nascholing kunt u uw vak nog beter en met meer plezier uitoefenen.

De LHV verstaat onder formulariumgericht voorschrijven:

  • Het voorschrijven van geneesmiddelen met het beste therapeutische resultaat voor de patiënt
  • Kiezen voor het goedkoopste geneesmiddel dat het beoogde resultaat kan bereiken
  • Doelmatigheid van het geneesmiddel wordt gemeten op het klinische effect, dus niet op de prijs van het geneesmiddel
  • Er wordt rekening gehouden met:
    • werking
    • bijwerkingen
    • patiëntveiligheid (bijvoorbeeld bij zwangerschap)
    • contra-indicatie
    • interactiesgebruiksgemak van het geneesmiddel voor de individuele patiënt

Voordelen

Eenmaal ingevoerd in uw praktijk, biedt formulariumgericht voorschrijven veel voordelen:

  • Een stappenplan in de behandeling van de patiënt
  • Het opbouwen van een volledig dossier in uw HIS
  • Een automatisch alert bij contra-indicaties en comorbiditeit; het formularium geeft aan hoe te handelen
  • Printbare patiënteninformatie en recepten

Door een vergrijzende bevolking en de toename van de medische mogelijkheden lopen ook de kosten in de zorg fors op. Chronisch zieken krijgen vaker en langer medicijnen voorgeschreven. Deze ontwikkeling heeft invloed op uw praktijkvoering, op de kwaliteit van de zorg en op de kosten. Ze vraagt meer tijd en kost meer geld. Daarom is het belangrijk hierop te anticiperen. Zo blijft uw praktijkvoering optimaal en kan iedere patiënt blijven rekenen op kwalitatief hoogstaande en efficiënte zorg.

Méér dan doelmatig voorschrijven...

Formulariumgericht voorschrijven leidt tot betere farmacotherapie en levert daarmee een belangrijke bijdrage aan de verbetering van uw patiëntenzorg; zowel in kwalitatief opzicht als uit het oogpunt van kostenbeheersing in de zorg.

Dankzij het volgen van een geprotocolleerd stappenplan kunt u zowel effectiever als efficiënter voorschrijven. Daarom geeft de LHV de voorkeur aan de term 'formulariumgericht voorschrijven' boven 'doelmatig voorschrijven'.

Randvoorwaarden

  • Formulariumgericht voorschrijven mag uw professionele autonomie niet beperken
  • Formulariumgericht voorschrijven kan alleen bij recepten waarvoor de voorschrijver primair verantwoordelijk is
  • Het effect van formulariumgericht voorschrijven moet meetbaar zijn
  • De beoogde resultaten moeten zijn vastgelegd in de door de beroepsgroep opgestelde en geaccepteerde richtlijnen
  • Formulariumgericht voorschrijven mag niet leiden tot extra administratieve belasting
  • Veranderingen in de praktijkvoering door formulariumgericht voorschrijven moeten stapsgewijs worden ingevoerd om uw praktijkvoering niet te veel te belasten

1. Hoe beginnen?

Om uw praktijkvoering niet teveel te belasten, kunt u formulariumgericht voorschrijven het beste stapsgewijs invoeren.

Wij raden u aan te beginnen met het formulariumgericht voorschrijven bij de recepten die u voor de eerste keer voorschrijft (eerste recepten). Vervolgens kunt u ervoor kiezen uw eigen herhaalrecepten 'formulariumproof' te maken en uiteindelijk zijn de herhaalrecepten van specialisten aan de beurt voor omzetting.

Hoe u formulariumgericht voorschrijven in de praktijk toepast, hangt mede af van uw ervaring met het gebruik van het EVS en ICPC-coderingen. U kunt hierin uw eigen keuze maken.
Wij raden u aan om met kleine stappen te beginnen. Om uw doelstellingen daadwerkelijk te realiseren, is belangrijk om planmatig te werken.

Wij adviseren de Plan-Do-Check-Act cirkel van William Edwards Deming te gebruiken. Deze methode wordt in veel verbetertrajecten gebruikt om de kwaliteit van handelen te verbeteren en geeft een makkelijke houvast.

In het kort houdt deze methode het volgende in:

PDCA-cirkel van Deming PDCA-cirkel van Deming

Plan: formuleer doelstellingen en
Do: voer het plan uit
Check: controleer of u de geformuleerde doelstellingen haalt
Act : analyseer en corrigeer eventuele afwijkingen en stel het plan bij (cyclisch)

2. Wat heb ik nodig?

Om formulariumgericht te kunnen voorschrijven, heeft u de volgende hulpmiddelen nodig:

  • NHG-Standaarden
  • Huisartsen Informatie Syteem (HIS) en ICPC-coderen (International Classification of Primary Care)
  • Elektronisch Voorschrijf Systeem (EVS)
  • Farmacotherapeutisch Overleg (FTO)

NHG-Standaarden

Formulariumgericht voorschrijven is gebaseerd op de richtlijnen van onze beroepsgroep. Deze richtlijnen liggen vast in de NHG-Standaarden en het NHG-Formularium. De richtlijnen voor het voorschrijven van geneesmiddelen en welk geneesmiddel het beste bij een aandoening past, zijn stapsgewijs opgebouwd. Als een eerste stap onvoldoende werkt, treedt stap twee in werking. De richtlijnen helpen u om de ontwikkelingen in uw vak bij te houden en zorgen voor een eenduidige manier van medisch handelen.

Naar de NHG Standaarden

Huisartsen Informatie Systeem (HIS) en ICPC-coderen

Iedere Nederlandse huisarts beschikt over een Huisartsen Informatie Systeem (HIS) waarin de gegevens van de patiënten zijn opgeslagen. Dit HIS bevat een geneesmiddelendatabase die maandelijks wordt bijgewerkt met de meest recente gegevens. Het systeem registreert onder meer of de patiënt gelijktijdig conflicterende geneesmiddelen gebruikt. Het HIS biedt mogelijkheden om klachten en aandoeningen te coderen volgens de ICPC-codering. Bij het invoeren van deze ICPC-codering controleert het HIS automatisch op contra-indicaties. In het HIS zit een thesaurus met zoektermen om zo op een eenvoudige manier de juiste ICPC-code te vinden.

Om het ICPC-coderen te leren, kunt u een cursus volgen of materiaal bestellen:
Meer over ICPC

Voorbeeld ICPC-codering

(E-)regel ICPC-code Omschrijving
Hoge bloeddruk K86 Hypertensie zonder orgaanschade
Hoge cholesterol T93 Vet stofwisselingsstoornis
Maagklachten D02 Maagpijn
Migraine N89 Migraine
COPD R95 Emfyseem/COPD
Cystitis U71 Cystitis/urineweginfectie
Overspannen P78 Neurasthenie/Sunmenage
Slapeloosheid P06 Slapeloosheid/andere slaapstoornissen

Elektronisch Voorschrijf Systeem (EVS)

Het HIS heeft een Elektronisch Voorschrijf Systeem (EVS). Dit systeem bevat:

  • Richtlijnen voor nagenoeg alle klachten en aandoeningen in de huisartspraktijk
  • Patiënteninformatie voor deze aandoeningen
  • Specifieke richtlijnen in geval van comorbiditeit of bestaande contra-indicaties

Het EVS is het krachtigste hulpmiddel om formulariumgericht voorschrijven te ondersteunen. Om het systeem te kunnen gebruiken moet u klachten en aandoeningen volgens het ICPC-systeem
worden coderen.

Farmacotherapeutisch Overleg (FTO)

Het FTO is het lokale overleg tussen huisartsen en apothekers. Dit overleg is bedoeld als nascholing over farmacotherapie en voor het maken van lokale afspraken over de keuzes van geneesmiddelen.
Door regelmatig te overleggen, krijgen de deelnemers inzicht in elkaars voorschrijf- en aflevergedrag. Hierdoor kunnen zij toetsen in hoeverre zij het formulariumgericht voorschrijven volgen. Waar nodig kunnen zij onderling ook bijsturen.

Het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik (IVM) heeft voor het FTO ondersteunend materiaal
ontwikkeld.

Kijk voor meer informatie op: www.medicijngebruik.nl

3. Eerste recepten

Wij adviseren u met formulariumgericht voorschrijven te beginnen bij recepten die u voor de eerste keer voorschrijft (eerste recepten).

U kunt dit het beste projectmatig aanpakken: stel een plan op en wijs een verantwoordelijke aan die de uitvoering van het plan bewaakt en de resultaten evalueert.
Acties:

  • Formuleer een doelstelling die aansluit bij uw ervaring en uw praktijkvoering
  • Plan de maatregelen die nodig zijn om uw doelstelling te halen
  • Bepaal hoe u de resultaten gaat meten: aantal consulten, benodigde tijd
  • Informeer uw teamleden in de praktijk: collega-huisartsen, assistentes, POH-ers
  • Controleer de resultaten en stel eventueel bij of zet een volgende stap

Wij hebben voor u een voorbeeldplan uitgewerkt, wat u kunt aanpassen zodat u zelf een actieplan op maat kunt maken. Gebruik daarbij ook de onderstaande checklist. Hierin staan voorbeeldmaatregelen ter voorbereiding op het spreekuurbezoek van uw patiënt.

Maak uw eigen plan

» Bekijk het actieplan 'eerste recepten', met 2 voorbeelden

Checklist

Bepaal of de doelstelling realistisch is/haalbaar is voor uw praktijksituatie

Bij bijvoorbeeld een tekort aan assistentes, bijvoorbeeld tijdens griepvaccinatie periode, wordt de haalbaarheid minder.

Stel vast hoe u uw doelstelling meetbaar maakt
Hulpmiddelen om te meten, kunnen selectielijsten uit het HIS zijn, spreekuurlijsten, etc.
Om te bepalen hoeveel tijd er extra nodig is, kunt u werken met een selectielijst.
Deze selectielijst kunt u op diverse manieren samenstellen:

  • Optie 1: Maak een selectie uit het HIS van alle patiënten die geneesmiddelen gebruiken van een bepaalde geneesmiddelengroep die niet volgens het EVS zijn voorgeschreven.
    (Ondersteuning via handleiding HIS en helpdesk HIS.)
  • Optie 2: Vraag de apotheek een lijst te maken van alle patiënten die geneesmiddelen gebruiken van een bepaalde geneesmiddelengroep die niet volgens het EVS zijn voorgeschreven.
    (Aan de apotheek kan gevraagd worden de eerste voorschrijver en de eerste datum recept te vermelden.)
  • Gebruik de selectie om extra spreekuur tijd te plannen.
  • Gebruik de selectie om te controleren of de geformuleerde doelstelling gehaald wordt.
  • Gebruik de selectie om te bepalen bij welke patiënten het gaat om een door uzelf voorgeschreven recept.
  • Gebruik de selectie om te controleren of het geneesmiddel dat u wilt omzetten als eerste keus is voorgeschreven of dat stapsgewijs tijdens de behandeling tot de keuze van dit geneesmiddel is gekomen.

Maak afspraken over het informeren van patiënten

  • Bepaal welk materiaal u wilt gebruiken om de patiënten te informeren. (bijv. brieven, patiënt-informatie etc.)
  • Stem af welke mondelinge informatie door het team aan de patiënten wordt gegeven.
  • Stel eventueel een lijst op met veel voorkomende vragen en antwoorden.
  • Zet informatie op uw website.

Maak afspraken over het registreren in het HIS

  • Welke informatie de patiënt heeft gekregen. (mondelinge/schriftelijke informatie.)
  • Of het geneesmiddel is omgezet.
  • Of de patiënt instemt met de omzetting.
  • Zorg dat alle teamleden kunnen zien dat de oude medicatie is stopgezet. Registreer de reden in het HIS.
  • Voor welke termijn de nieuwe medicatie wordt voorgeschreven.
  • Welke afspraken zijn gemaakt voor de controle:
    • de wijze waarop de controle plaats vindt
    • de termijn waarop de controle plaats vindt
  • Wat het effect van de omzetting is. (bijwerkingen, bijstellen dosering etc.)
  • Of de nieuwe medicatie wordt stopgezet. Registreer de reden.

Maak afspraken tussen de huisarts(en), POH('s) en assistentes

  • Plan evaluatiemomenten.
  • Bepaal het beleid t.a.v. herhaalrecepten die worden aangevraagd via de assistentes of via de herhaalreceptenlijn.

Maak afspraken met de apothekers

  • Bepaal welk materiaal u wilt gebruiken om de apothekers te informeren (bijv. brieven, FTO etc.).
  • Over de informatie die patiënten krijgen.
  • Over de werkwijze bij omzetten (bijv. notitie op het recept). 

4. Eigen herhaalrecepten

Als u het formulariumgericht voorschrijven bij eerste recepten onder de knie heeft, dan is de volgende uitdaging om ook uw eigen herhaalrecepten ‘formulariumproof’ te maken. Uitgangspunt bij het omzetten van herhaalrecepten is dat het nieuw voorgeschreven geneesmiddel voor de patiënt minimaal hetzelfde effect heeft als het oude geneesmiddel.

Waar te beginnen met omzetten?

Het is ondoenlijk om uw hele patiëntenbestand in één keer om te zetten. Afhankelijk van de gekozen doelstelling selecteert u de recepten en de patiënten. Begin bijvoorbeeld met het omzetten van:

  • Patentgeneesmiddelen
  • Geneesmiddelengroepen
  • Patiëntengroepen met één of meerdere chronische aandoeningen

Informeer uw teamleden (huisartsen, assistentes, POH-ers)

Zij zijn betrokken bij:

  • Het selecteren van de beoogde herhaalrecepten
  • Het oproepen/voorlichten van patiënten
  • Het registreren van het omzetten van de geneesmiddelen
  • Het controleren van het effect van de nieuw voorgeschreven geneesmiddelen

Informeer de apotheek

Informeer de apotheek in algemene zin over het project 'Formulariumgericht voorschrijven'. In de toolkit vindt u een informatiebrief voor apothekers. Breng de apotheek bovendien op de hoogte van het veranderen van geneesmiddelen.

Informeer de betreffende patiënten

U moet ook uw patiënten inlichten over het omzetten van hun geneesmiddelen. Het is belangrijk dat ze toestemming geven en het effect laten controleren. U kunt hiervoor de voorbeeldbrief gebruiken. U kunt een steeds grotere groep patienten benaderen:

  • Patiënten die voor controle op het spreekuur komen
    Deze patiënten komen bij u of uw POH op het spreekuur en gebruiken een geneesmiddel dat in aanmerking komt voor omzetting. U kunt uw voornemen tot omzetten meteen in het consult bespreken.
  • Selecteren aangevraagde herhaalrecepten
    U selecteert uit de aangevraagde herhaalrecepten de recepten die u wilt omzetten. Vervolgens nodigt u de patiënt uit voor een consult. 
  • Uit het HIS selecteren van beoogde herhaalrecepten
    U selecteert uit uw HIS de recepten die u wilt omzetten en nodigt de patiënten uit voor een consult. 
  • Samen met de apotheek (selectie door apotheek)
    U selecteert samen met de apotheek de recepten die u wilt omzetten en nodigt de patiënten uit voor een consult.

Wij hebben voor u een voorbeeldplan uitgewerkt, waarmee u uw eigen actieplan op maat kunt maken. Gebruik daarbij ook de onderstaande checklist. Hierin staan voorbeeldmaatregelen ter voorbereiding op het spreekuurbezoek van uw patiënt.

» Bekijk het plan 'eigen herhaalrecepten'

Checklist

Bepaal of de doelstelling realistisch is/haalbaar is voor uw praktijksituatie

Bij bijvoorbeeld een tekort aan assistentes, bijvoorbeeld tijdens griepvaccinatie periode, wordt de haalbaarheid minder.

Stel vast hoe u uw doelstelling meetbaar maakt
Hulpmiddelen om te meten, kunnen selectielijsten uit het HIS zijn, spreekuurlijsten, etc. Om te bepalen hoeveel tijd er extra nodig is, kunt u werken met een selectielijst. Deze selectielijst kunt u op diverse manieren samenstellen:

  • Optie 1: Maak een selectie uit het HIS van alle patiënten die geneesmiddelen gebruiken van een bepaalde geneesmiddelengroep die niet volgens het EVS zijn voorgeschreven.
    (Ondersteuning via handleiding HIS en helpdesk HIS.)
  • Optie 2: Vraag de apotheek een lijst te maken van alle patiënten die geneesmiddelen gebruiken van een bepaalde geneesmiddelengroep die niet volgens het EVS zijn voorgeschreven.
    (Aan de apotheek kan gevraagd worden de eerste voorschrijver en de eerste datum recept te vermelden.)
  • Gebruik de selectie om extra spreekuur tijd te plannen.
  • Gebruik de selectie om te controleren of de geformuleerde doelstelling gehaald wordt.
  • Gebruik de selectie om te bepalen bij welke patiënten het gaat om een door uzelf voorgeschreven recept.
  • Gebruik de selectie om te controleren of het geneesmiddel dat u wilt omzetten als eerste keus is voorgeschreven of dat stapsgewijs tijdens de behandeling tot de keuze van dit geneesmiddel is gekomen.

Maak afspraken over het informeren van patiënten

  • Bepaal welk materiaal u wilt gebruiken om de patiënten te informeren. (bijv. brieven, patiënt-informatie etc.)
  • Stem af welke mondelinge informatie door het team aan de patiënten wordt gegeven.
  • Stel eventueel een lijst op met veel voorkomende vragen en antwoorden.
  • Zet informatie op uw website.

Maak afspraken over het registreren in het HIS

  • Welke informatie de patiënt heeft gekregen. (mondelinge/schriftelijke informatie.)
  • Of het geneesmiddel is omgezet.
  • Of de patiënt instemt met de omzetting.
  • Zorg dat alle teamleden kunnen zien dat de oude medicatie is stopgezet. Registreer de reden in het HIS.
  • Voor welke termijn de nieuwe medicatie wordt voorgeschreven.
  • Welke afspraken zijn gemaakt voor de controle:
    - de wijze waarop de controle plaats vindt
    - de termijn waarop de controle plaats vindt
  • Wat het effect van de omzetting is. (bijwerkingen, bijstellen dosering etc.)
  • Of de nieuwe medicatie wordt stopgezet. Registreer de reden.

Maak afspraken tussen de huisarts(en), POH('s) en assistentes

  • Plan evaluatiemomenten.
  • Bepaal het beleid t.a.v. herhaalrecepten die worden aangevraagd via de assistentes of via de herhaalreceptenlijn.

Maak afspraken met de apothekers

  • Bepaal welk materiaal u wilt gebruiken om de apothekers te informeren (bijv. brieven, FTO etc.).
  • Over de informatie die patiënten krijgen.
  • Over de werkwijze bij omzetten (bijv. notitie op het recept). 

5. Communicatie met patiënten

Het omzetten van het ene (patent)geneesmiddel naar een ‘formulariumproof’ geneesmiddel moet zorgvuldig en volgens de Wet op de Geneeskundige Behandelingsovereenkomst (WGBO) gebeuren. Nadat u de keuze heeft gemaakt voor de recepten die u wilt omzetten, is het van belang om uw patiënten goed te informeren.

Let op! Voordat u uw patiënt benadert, moet u het volgende nagaan. Is het geneesmiddel dat u wilt omzetten als eerste keus voorgeschreven of bent u tijdens de behandeling stapsgewijs tot de keuze van dit (patent)geneesmiddel gekomen om tot het gewenste effect van therapie te bereiken? In het laatste geval is er geen reden om de patiënt een ander geneesmiddel voor te schrijven.

Het 'formularium' consult

In dit consult moeten de volgende punten en acties aan de orde komen:

  • Leg aan uw patiënt uit waarom het (patent)geneesmiddel wordt omgezet in een 'formulariumproof' geneesmiddel
  • Overleg met uw patiënt en vraag of deze het eens is met het omzetten van het geneesmiddel
  • Leg in het HIS deze gezamenlijke beslissing vast
  • Noteer in het HIS de uitgangswaarde van het effect van het geneesmiddel dat wordt omgezet (bijvoorbeeld bloeddruk, hoogte cholesterol, mate van maagklachten, ernst van de migraine, etc.)
  • Schrijf het 'nieuwe' geneesmiddel volgens het formularium voor
  • Spreek een controle af: de aard van de controle (bloedonderzoek, tensie meten, etc.) en de manier waarop (consult, telefonisch consult) wordt overlegd. Het tijdstip van de controle is afhankelijk van de indicatie en van het geneesmiddel
  • Geef eventueel schriftelijke informatie mee. Bijvoorbeeld de patiëntenbrief uit het formularium en eventueel een eigen brief met uitleg

Tip: Argumentatie voor het omzetten van het patentgeneesmiddel in een 'formulariumproof' geneesmiddel:

  • Er is een vergelijkbaar geneesmiddel met eenzelfde effect en gebruiksgemak
  • Dit geneesmiddel is al langer op de markt en lijkt volgens de meest recente richtlijnen even goed als het geneesmiddel dat u nu gebruikt
  • Het geneesmiddel is goedkoper en dat drukt de kosten van de zorg. Hierdoor kan een zorgverzekeraar andere zorg vergoeden en kan uw ziektekostenpremie in de hand worden gehouden

De controle

U controleert het effect van het omzetten. Afhankelijk van de inhoud van de controle, kan de controle via een consult of een telefonisch consult plaatsvinden. Bespreek hierbij de volgende punten en leg het effect vast in uw HIS:

  • Hoe heeft uw patient het effect van de omzetting ervaren: effect subjectief, bijwerkingen, daadwerkelijk gebruik, gebruiksgemak
  • Meet het effect objectief: bijvoorbeeld tensie, bloedonderzoek, aantal aanvallen migraine
  • Leg dit vast in het HIS
  • Bewerkstelligt het 'nieuwe' geneesmiddel het beoogde effect, ga dan door met dit geneesmiddel. Wordt het beoogde effect niet gehaald, schakel dan terug op het 'oude' geneesmiddel
  • Spreek af dat de controles in het vervolg op dezelfde manier gebeuren als bij het 'oude' geneesmiddel of pas deze controles zo nodig aan

Voorbeeldbrieven

De LHV heeft voorbeeldbrieven voor u gemaakt die u gemakkelijk zelf kunt aanpassen voor uw patiënten. U kunt de brieven voor uw individuele praktijk gebruiken, maar ook gezamenlijk als hagro of FTO-groep.

6. Herhaalrecepten specialisten

Voor het omzetten van herhaalrecepten van specialisten gelden dezelfde uitgangspunten en maatregelen als voor het omzetten van uw eigen herhaalrecepten.

Daarnaast zijn drie extra maatregelen nodig:

  • Bepaal hoe u het overleg met de specialist wilt organiseren
  • Stel vast of de specialist de hoofdbehandelaar is
  • Overleg met de betreffende specialist

Tip: Overleg vooraf met de voorschrijvende specialist.

Net als bij uw eigen herhaalrecepten is het ook bij het omzetten van herhaalrecepten van specialisten van groot belang dat u uw patiënten goed voorlicht en hen betrekt bij de beslissing van het omzetten. Stel van tevoren de betreffende specialist op de hoogte van uw project. Als u daarna uw patiënten uitnodigt voor een consult, kunt u hen vertellen dat u vooraf met de voorschrijvende specialist heeft overlegd.

Overleggen met specialisten

Het overleg met specialisten kan op verschillende manieren plaatsvinden:

  • Overleg naar aanleiding van individuele patiënten
    U praat met de specialist over een gezamenlijke patiënt via telefoon, beveiligde e-mail, brief.
  • Afspraken op hagro-niveau en maatschapniveau
    U maakt onderling afspraken. Een protocol legt vast welke geneesmiddelen u kunt omzetten en binnen welke grenzen dit met wederzijdse goedkeuring gebeurt. Hierbij maakt u ook afspraken over het doorgeven van deze veranderingen
  • Afspraken op hagro-, kring- of zorggroepniveau met ziekenhuizen of maatschappen.
    Leg het plan om geneesmiddelen om te zetten vast in een protocol
  • Afspraken in een FTTO
    Leg vast dat deze FTTO-afspraken leidend zijn

Informeer de apotheek

U moet ook de apothekers inlichten over het omzetten van geneesmiddelen en van het feit dat hierover al overleg is geweest met de specialist.

Voorbeeldbrieven

De LHV heeft voorbeeldbrieven voor u gemaakt die u gemakkelijk zelf kunt aanpassen. U kunt de brieven voor uw gebruiken, maar ook gezamenlijk als hagro of FTO-groep. De brief voor apothekers is vooral bedoeld voor de apothekers die niet in uw FTO-groep zitten.

7. Geneesmiddelen

De ontwikkeling van een geneesmiddel kost tijd en geld. Na de ontwikkeling vraagt de fabrikant patent aan. Volgens wordt het geneesmiddel klinisch getest en geregistreerd en mag het geneesmiddel worden voorgeschreven aan patiënten. In de twintig jaar na het verlenen van het patent mogen andere fabrikanten het gepatenteerde geneesmiddel niet namaken.

Dossierbescherming

Na registratie van een geneesmiddel bestaat er tien jaar dossierbescherming. Dit betekent dat het geneesmiddel een beschermde positie heeft. Na deze periode mogen anderen het geneesmiddel 'namaken'. Het nagemaakte geneesmiddel heet dan een 'generiek middel' en komt meestal op de markt onder de stofnaam. Zolang er patent op het geneesmiddel rust en er sprake is van dossierbescherming, is de kostprijs van het geneesmiddel hoger dan wanneer het geneesmiddel is vrijgegeven op de markt.

Twee namen

Een patentgeneesmiddel kent twee namen:

  • De stofnaam van het middel; de werkzame stof
  • De spécialiténaam of merknaam

Hieronder ziet u een voorbeeld

  Patentgeneesmiddel Niet-Patentgeneesmiddel
Stofnaam Rosuvastatine Simvastatine
Spécialité/merknaam Crestor Zoc
Generiek middel - - - - - Simvastatine Apotex,
Simvastatine Ratiopharma, e.a


Best werkend geneesmiddel

Formulariumgericht voorschrijven gaat uit van het best werkende geneesmiddel. Als het klinisch effect van een niet-patentmiddel gelijk is aan dat van een patentmiddel valt de keuze automatisch op het goedkopere niet-patentmiddel. U kunt uw HIS zo instellen dat het op de stofnaam van het geneesmiddel zoekt.

Apotheker

Na het voorschrijven van het geneesmiddel levert de apotheker het af. Als op stofnaam is voorgeschreven, kan de apotheker zelf kiezen welk preparaat met de voorgeschreven stofnaam hij meegeeft. Zo kan hij het goedkoopste geneesmiddel meegeven. Op basis van dit principe zijn in een vorig project, het voorschrijven op stofnaam, grote besparingen in de farmaceutische kolom geboekt.

Keuzeproces geneesmiddel

Het onderstaande kader is een toelichting op het keuzeproces van een geneesmiddel in de NHG-standaarden en het NHG-formularium. In dit overzicht wordt duidelijk dat bij de keuze van een geneesmiddel 'werkzaamheid' en 'veiligheid' het zwaarst wegen. De factor 'kostprijs' staat, los van de therapeutische waarde, onderaan de lijst van het beoordelingscriterium. Zo maakt het formulariumgericht voorschrijven een keuze voor een geneesmiddel.
(Bron: Procedures voor de ontwikkeling van NHG-Standaarden)

Beoordelingscriterium Relatieve waardering (wegingsfactor)
1. Werkzaamheid (effectiviteit/resistentie-ontwikkeling)
2. Veiligheid/bijwerkingen
3. Gebruiksgemak/patiëntvriendelijkheid
4. Toepasbaarheid (contra-indicaties, interacties)
5. Ervaring(sduur)
6. Kwaliteit van leven (voor zover bekend)
++++ ++++
++++ ++
++++
++++
+++
++
Som punt 1 t/m 6 = therapeutische waarde
7. Kostprijs +

Preferentiebeleid

Een nieuwe manier om te bezuinigen in het voorschrijven van geneesmiddelen is het 'preferentiebeleid'. Hierbij vergoeden zorgverzekeraars één merk geneesmiddel, het generieke geneesmiddel van één fabrikant. Zorgverzekeraars houden de geneesmiddelenmarkt in de gaten en vergoeden de geneesmiddelen die op dat moment het beste resultaat geven en de juiste prijs- kwaliteitverhouding hebben. Als een verzekerde een ander geneesmiddel krijgt of wenst dan zijn of haar zorgverzekeraar aanwijst, krijgt de verzekerde dit geneesmiddel niet vergoed.

Uitzondering preferentiebeleid
Soms is een patiënt allergisch voor een bepaalde hulpstof in het geneesmiddel dat de zorgverzekeraar vergoedt. In dat geval geldt een uitzondering en krijgt de patiënt een ander geneesmiddel voorgeschreven. Omdat het hier gaat om een medische noodzaak krijgt de verzekerde dit geneesmiddel wél vergoed.

Het preferentiebeleid kan als nadelig gevolg hebben dat vooral patiënten met een chronische aandoening nogal eens 'andere geneesmiddelen' krijgen. Dat wil zeggen: geneesmiddelen met een andere kleur of in een andere verpakking. Dit kan verwarrend zijn voor patiënten en komt de therapietrouw niet altijd ten goede.

Kijk voor een actueel overzicht van prijsverschillen op de website van het Farmacotherapeutisch Kompas. Zoek daarbij op 'Geneesmiddel' en ga vervolgens naar 'Kostenoverzicht'. Of kijk op www.medicijnkosten.nl.

8. Nascholing

Meer over de e-learning Formulariumgericht voorschrijven

9. Voorbeelden

De LHV heeft voorbeeldbrieven voor u gemaakt die u gemakkelijk zelf kunt aanpassen. U kunt de brieven voor uw praktijk gebruiken, maar ook gezamenlijk versturen als hagro of FTO-groep. De brief voor apothekers is vooral bedoeld voor de apothekers die niet in uw FTO-groep zitten.

Patiëntenbrieven

Informatie

Schriftelijke informatie voor de patiënt n.a.v. spreekuurbezoek download

Uitnodigingen

n.a.v. het aanvragen van een herhaalrecept download

na een selectie uit het HIS download

i.v.m. een herhaalrecept specialist download

na een selectie uit het HIS i.v.m. een herhaalrecept specialist download

Informatiebrief apothekers

Informatiebrief apothekers download