Internetconsultatie Zelfstandigenwet: wet nog onvoldoende passend voor huisartsenzorg

De voorgestelde Zelfstandigenwet wil zzp’ers en opdrachtgevers vooraf meer duidelijkheid bieden over de arbeidsrelatie. Volgens LHV en InEen sluiten de criteria echter nog onvoldoende aan bij de manier waarop zelfstandig huisartsen werken. Daardoor dreigen ook huisartsen die daadwerkelijk ondernemer zijn buiten de ‘veilige haven’ te vallen. LHV en InEen vragen daarom om aanpassing van het wetsvoorstel.

LHV en InEen steunen het streven om schijnzelfstandigheid tegen te gaan en een duidelijk herkenbare veilige haven te creëren. Daarvoor moet het wetsvoorstel wel beter aansluiten bij de manier waarop zelfstandige huisartsen werken. In de huidige vorm kan de wet juist onzekerheid laten bestaan voor huisartsen die daadwerkelijk ondernemer zijn. Dit heeft niet alleen gevolgen voor huisartsen zelf, maar ook voor de continuïteit en toegankelijkheid van de huisartsenzorg.

Urenvergoeding sluit ondernemerschap niet uit

Onze grootste zorg betreft het criterium ‘werken voor eigen rekening en risico’. De toelichting bij het voorstel stelt dat betaling per gewerkt uur moeilijk te verenigen is met de mogelijkheid om economisch voordeel te behalen door een opdracht sneller of efficiënter uit te voeren. Maar huisartsenzorg laat zich niet vangen in een gegarandeerd medisch resultaat tegen een vaste prijs. Ook met een urenvergoeding kun je als huisarts ondernemersrisico lopen, bijvoorbeeld doordat je zelf opdrachten verwerft, geen doorbetaling krijgt bij ziekte en zelf aansprakelijk bent voor beroepsfouten.

Wij vragen daarom dat aantoonbaar financieel en ondernemersrisico voldoende is om aan het criterium te voldoen. Een urenvergoeding mag op zichzelf geen belemmering vormen voor toegang tot de veilige haven.

Zorgafspraken zijn niet hetzelfde als werkgeversgezag

Als waarnemend huisarts werk je professioneel zelfstandig, maar houd je je ook aan wettelijke verplichtingen en kwaliteitsnormen, die voortvloeien uit o.a. de WGBO, en heb je te maken met noodzakelijke afspraken over bijvoorbeeld overdracht, dossiervoering en patiëntveiligheid. Bovendien is patiëntenzorg vaak gebonden aan een tijd en plaats. De toelichting bij het wetsvoorstel erkent dit deels.

Wij willen dat expliciet wordt vastgelegd dat dergelijke randvoorwaarden niet als contra-indicatie voor zelfstandigheid gelden. Ook vragen we duidelijke praktijkvoorbeelden op te nemen voor waarneming in dagpraktijken en diensten op huisartsenspoedposten.

Criterium van drie opdrachtgevers te rigide

Ook de eis van minimaal drie opdrachtgevers in het lopende en voorafgaande kalenderjaar kan knellen. Dat geldt bijvoorbeeld voor startende huisartsen en huisartsen die een baan in loondienst combineren met zelfstandig werk. Wij vragen om een passende regeling voor deze groepen. Voorkomen moet worden dat deze groepen uitsluitend vanwege het aantal opdrachtgevers bij voorbaat zijn uitgesloten van de veilige haven.

Beperking administratieve lasten

Het voorstel legt de verantwoordelijkheid bij zelfstandige en opdrachtgever om vast te leggen dat aan de zelfstandigentoets is voldaan. Om administratieve belasting te voorkomen stellen we gestandaardiseerde bewijsvoering voor, zodat niet iedere opdrachtgever andere gegevens opvraagt. Daarbij moet het delen van gevoelige gegevens zoveel mogelijk worden beperkt. We vragen ook om de gevolgen voor de regeldruk in de huisartsenzorg specifiek te onderzoeken.

Conclusie: ruimte voor daadwerkelijk ondernemerschap

LHV en InEen vragen om aanpassingen die recht doen aan de manier waarop zelfstandig huisartsen nu werken. De wet moet schijnzelfstandigheid effectief tegengaan, zonder onnodige belemmeringen op te werpen voor huisartsen die daadwerkelijk zelfstandig ondernemen. Met de aanpassingen die wij voorstellen, kan de wet schijnzelfstandigheid effectief tegengaan én ruimte blijven bieden aan huisartsen die daadwerkelijk zelfstandig ondernemer zijn.

Hoe nu verder?

Het ministerie van SZW verzamelt alle reacties en bepaalt op basis daarvan of het wetsvoorstel wordt aangepast. Daarna gaat het wetsvoorstel naar de Raad van State waarna het wordt het ingediend bij de Tweede en Eerste Kamer.