Voor een gezonde huisartsenzorg
 
 

Ggz

Laatst bijgewerkt: 23/10/2017 - 14:29
Ggz
Als huisarts maakt u een inschatting van de aard en ernst van de psychische klachten en adviseert de patiënt over het vervolgtraject. Hierbij worden steeds meer huisartsen ondersteund door een POH-GGZ. In dit dossier leest u over het aanbod van de huisarts voor patiënten met psychische problematiek en over de samenwerking met de gzz.

Tip: Bekijk de nieuwe toolkit Ggz in de huisartsenpraktijk

Voor de verwijzing naar de ggz geldt:

  1. Er moet sprake zijn van een (vermoeden van een) psychische stoornis. Alleen patiënten met een (vermoeden van een) stoornis krijgen een behandeling in de ggz vergoed.
  2. Psychische klachten waarbij geen sprake is van een psychische stoornis worden behandeld door de huisarts, eventueel met ondersteuning van een POH-GGZ. Of op eigen kosten in de ggz.
  3. U maakt bij verwijzing de inschatting, net als voorheen, of de patiënt het beste geholpen kan worden in de generalistische basis ggz of de gespecialiseerde ggz en verwijst naar de betreffende zorgaanbieder.
  4. Voor de generalistische basis ggz hoeft u geen indicatie voor de zorgzwaarte te geven; u hoeft als huisarts dus niet aan te geven of een patiënt een kort, middel, intensief of chronisch traject in de ggz nodig heeft. Die inschatting wordt door de zorgverlener in de ggz gemaakt.
  5. Sinds 1 april 2017 is er geen doorverwijzing van de huisarts meer nodig als de patiënt wordt overgedragen van de generalistische basis ggz naar de gespecialiseerde ggz en omgekeerd. Een melding aan u als huisarts volstaat.

Verder zijn door het NHG samen met de ggz-partijen de Landelijke ggz-afspraken gemaakt, waarin ook zaken rond de verwijzing zijn afgesproken.

De LHV en het NHG werken nauw samen op het onderwerp ggz. Wij stemmen informatie en standpunten over de rol van de huisartsenzorg in de ggz met elkaar af. Bekijk ook het NHG-dossier over ggz.

De NHG-richtlijn voor informatie-uitwisseling wordt geactualiseerd. De digitale envelop is al geactualiseerd en te gebruiken. In deze envelop staan de benodigde gegevens voor administratieve afhandeling. Het is noodzakelijk dat deze gegevens met de verwijzing worden meegestuurd. De ggz- partijen en zorgverzekeraars ondersteunen dit format. Dat betekent dat uw verwijsbrief administratief voldoet als u de gegevens van de envelop hebt vermeld. 

Digitale envelop

In de digitale envelop staan de gegevens die nodig zijn voor de ggz-aanbieder en de zorgverzekeraar voor de administratieve afhandeling. De zorgverzekeraar heeft dus niet de gehele verwijsbrief nodig. U kunt hier zien welke gegevens zijn opgenomen in de envelop. 

Het NHG is bezig met Zorgdomein om invoering van de envelop en de verwijsbrief te organiseren in alle HIS’en. Veel velden worden dan automatisch door het HIS ingevuld.

Huisarts en POH-GGZ bieden huisartsenzorg

Huisartsen bieden hun patiënten een breed palet aan somatische, psychische en psychosociale zorg. Zij behandelen hun patiënten vanuit het generalistische perspectief: altijd wordt de klacht of vraag van de patiënt bekeken en behandeld in de context van de hele persoon in zijn omgeving. Dat geldt ook voor klachten met een psychische, psychiatrische of psychosociale achtergrond. De beroepsgroep heeft, net als in de somatiek, richtlijnen voor de veel voorkomende psychische aandoeningen (NHG).

Huisartsen begeleiden daarnaast de patiënten in hun praktijk met zeldzame aandoeningen. De huisarts biedt deze zorg steeds vaker samen met de POH-GGZ. Samen bieden zij huisartsenzorg, niet meer en niet minder, ook voor hun patiënten met een psychische klacht of aandoening. De LHV vindt het van groot belang dat de POH-GGZ, net als de POH-S, werkt vanuit het generalistische perspectief dat de huisartsenzorg kenmerkt.

Onafhankelijk poortwachter

De huisarts is ook bij psychische klachten en aandoeningen, de poortwachter in de zorg. Zij zorgt voor een juiste inschatting van de aard en ernst van de klachten en voor de juiste behandeling of verwijzing. De LHV vindt de onafhankelijke positie van de huisarts als poortwachter van cruciaal belang. Alleen door volledig onafhankelijk te blijven van andere zorgaanbieders waar de huisarts mogelijk naar kan verwijzen, blijft de geloofwaardigheid van de poortwachter overeind. Datzelfde geldt onverkort voor de POH-GGZ van de huisarts. Ook deze zal bij het inschatten van de klachten en het verwijzen volstrekt onafhankelijk moeten zijn van iedere tweedelijns zorgaanbieder waarnaar mogelijk wordt verwezen.

Voldoende capaciteit is nodig

De verwachting is dat de komende tijd door verschillende ontwikkelingen meer mensen met psychische klachten en aandoeningen een beroep zullen doen op de huisartsenzorg. Om deze toenemende vraag op te vangen, zal voldoende capaciteit in de huisartsenzorg moeten worden gerealiseerd. Alleen met voldoende capaciteit kan de huisartsenzorg proberen om binnen de mogelijkheden kwantitatief meer patiënten met psychische klachten binnen de vertrouwde huisartsenpraktijk op te vangen. Daarbij kijken ze ook naar innovatieve methoden en werken ze nauw samen met de partners in de basis generalistische ggz en de gespecialiseerde ggz. De huisartsenzorg kan haar taak als poortwachter alleen goed uitoefenen met een uitstekend functionerende 'achterdeur', dus de mogelijkheid om, indien nodig, adequaat door te verwijzen.

Cijfers

Het aantal mensen dat aanklopt bij de praktijkondersteuner geestelijke gezondheidszorg (POH-GGZ) is in vier jaar tijd verviervoudigd. Dat blijkt uit cijfers van Vektis Intelligence (2017).
In 2012 kwamen er 122 duizend mensen bij de POH-GGZ, in 2016 was dit aantal gestegen naar 485 duizend. Ook hebben twee keer zoveel huisartsenpraktijken in dezelfde periode een POH-GGZ aan hun praktijk toegevoegd. Uit de cijfers blijkt ook dat 61 procent van de mensen die in 2014 bij de POH-GGZ terechtkwamen, in 2015 geen geestelijke gezondheidszorg meer nodig hadden.

Het standpunt Ggz in de huisartsenzorg is een uitwerking van de Toekomstvisie Huisartsenzorg 2022 van NHG/LHV en laat zien hoe huisartsen de zorg voor patiënten met psychische problemen de komende jaren vorm kunnen geven op basis van de huisartsgeneeskundige kernwaarden: generalistisch, persoonsgericht en continu.

Download het standpunt

In het standpunt zijn de uitgangspunten, werkwijze en rol van de huisartsenzorg in de ggz-keten beschreven. Het document is een onderbouwde visie op de ontwikkeling van de huisartsenzorg op het gebied van de geestelijke gezondheidszorg, waarbij rekening is gehouden met het in 2014 ingevoerde ggz-stelsel.

Centraal in het Standpunt Geestelijke gezondheidszorg staan onder andere:

  • behoud van de huisartsgeneeskundige aanpak bij patiënten met psychische problemen
  • kritiek op het DSM-label als criterium voor verwijzing
  • investeren in goed werkend team van huisarts en POH-GGZ
  • directe verwijsmogelijkheid bij acute problematiek noodzakelijk
  • huisarts moet overnemen van patiënt met chronische problematiek kunnen weigeren

Hieronder leest u een korte toelichting op deze punten.

Ggz in de huisartsenzorg: patiënt- en klachtgericht

In het contact met patiënten met psychische problemen heeft de huisarts aandacht voor zijn of haar persoonlijke situatie, voorgeschiedenis en lijdensdruk. Samen met de patiënt wordt het probleem verhelderd. Soms is een gesprek voor de patiënt voldoende om verder te kunnen. In andere gevallen kan worden gewezen op bijvoorbeeld het aanbod van het wijkteam. Het is van groot belang dat de huisarts voldoende tijd heeft voor het gesprek met de patiënt.

Belangrijk is dat voor sociale en welzijnsproblematiek ondersteuningsaanbod beschikbaar is, waarnaar de huisarts en POH-GGZ kunnen verwijzen. Als een behandeling nodig is gaat de voorkeur uit naar de meest passende en minst ingrijpende interventie gegeven de klachten en lijdensdruk van de patiënt. De huisarts besluit hierover samen met de patiënt, waarbij rekening wordt gehouden met zijn of haar motivatie en wensen. In de begeleiding en behandeling werkt de huisarts zo veel mogelijk op basis van wetenschappelijke richtlijnen.

DSM ongeschikt als criterium bij verwijzing

De poortwachtersrol van de huisarts wordt sinds 2014 beïnvloed door maatregelen van de overheid om de verwijzing naar generalistische basis ggz en gespecialiseerde ggz af te remmen. Het is een onjuiste beleidskeuze dat een (vermoeden) van een DSM-stoornis als voorwaarde voor verwijzing is gesteld. Het labelen van psychische klachten op basis van de DSM gaat voorbij aan de lijdensdruk, contextuele factoren en de zorgbehoefte van de patiënt. Bovendien sluit het DSM denken niet aan op het probleem- en klachtgericht werken van de huisarts.

Bij de verwijzing maakt de huisarts gebruik van richtlijnen, samenwerkingsafspraken, zorgstandaarden en klinische blik. Voor passende zorg op het juiste moment op de juiste plaats door de juiste zorgverlener zijn tijdige verwijsmogelijkheden voorwaardelijk.

Huisarts en POH-GGZ: een team met gedeelde uitgangspunten en werkwijze

De huisarts speelt een belangrijke rol in de zorg voor patiënten met psychische problemen en werkt daarbij steeds meer samen met de POH-GGZ.De POH-GGZ heeft binnen het team van de huisartsenpraktijk een belangrijke ondersteunende rol. Deze functie wordt op dit moment niet overal door zorgverleners met dezelfde achtergrond en competenties vervuld. Het Standpunt wijst op de noodzaak dat de POH-GGZ werkt op basis van de huisartsgeneeskundige uitgangspunten en gebruik maakt van huisartsgeneeskundige richtlijnen. De eindverantwoordelijkheid van de huisarts maakt het belangrijk dat de huisarts deskundig is op het terrein van veelvoorkomende psychische problemen, de POH-GGZ aanstuurt en investeert in de samenwerking met de POH-GGZ.

Directe verwijzingsmogelijkheid bij acute problematiek 

Speciale aandacht vraagt de verwijzing van patiënten met acute problematiek. De huisarts is alert op mogelijke somatische factoren en beslist welke nadere diagnostiek en behandeling noodzakelijk zijn, rekening houdend met de context en mogelijk gevaar voor de patiënt zelf en zijn omgeving. Er dient voldoende gespecialiseerde ggz beschikbaar te zijn om patiënten direct naar te kunnen verwijzen. Samenwerkingsafspraken met ggz-instellingen en crisisdienst zijn nodig om, ook tijdens avond, nacht- en weekenddiensten, adequate en tijdige zorg te borgen voor patiënten met acute problematiek.

Overnemen van patiënt met chronisch psychisch probleem afhankelijk van instemming huisarts

In het huidige ggz-stelsel is het streven dat meer patiënten met chronische psychische problematiek worden begeleid en behandeld in de huisartsenvoorziening. Dit kan echter niet zonder meer plaats vinden. Onmisbare voorwaarden zijn: de mogelijkheid van directe terugverwijzing naar de behandelaar in de gespecialiseerde ggz bij een crisis en instemming van de huisarts met overdracht van de patiënt. Als een huisarts zich onvoldoende bekwaam acht om een patiënt te behandelen, moet hij het overnemen van een patiënt kunnen weigeren.

Meer informatie

Bovengenoemde punten zijn geen volledige weergave van het standpunt. Zo leest u in het standpunt bijvoorbeeld ook over geestelijke gezondheidszorg voor jeugd. Het standpunt ggz is een toekomstgerichte visie. NHG en LHV werken op basis van deze uitgangspunten de komende jaren aan de ondersteuning van de beroepsgroep. In het standpunt is ook een samenvatting opgenomen.

Download het standpunt

BijlageGrootte
PDF-pictogram Standpunt Ggz in de huisartsenzorg725.22 KB

Stel uw vraag

Jelly Hogendorp

Jelly Hogendorp

030 28 23 766