Spring naar content

Ggz in de praktijk

Goede zorg aan uw patiënten met psychische klachten is een groot deel van uw vak. Wat kunnen u en uw POH-ggz zelf doen? En wanneer verwijst u door? En wat als u stuit op wachtlijsten, of niet kunt doorverwijzen? Hier vindt u uitleg, instrumenten, ons standpunt en inzicht in samenwerkingsafspraken met andere beroepsgroepen.

Aanbod huisartsenzorg voor patiënten met psychische problematiek

De zorg en begeleiding voor mensen met psychische problematiek in de ggz staat onder druk. En die druk voelt u ook als huisarts. Wij vinden het belangrijk om duidelijk vast te stellen wat u als huisarts en POH-ggz wel en niet doet voor patiënten met psychische klachten. Wat valt er onder het basisaanbod? En wanneer verwijst u door? We zetten het kort voor u op een rij. Bekijk hier het complete Aanbod huisartsenzorg voor patiënten met psychische problematiek, met alle informatie en randvoorwaarden.

U heeft als huisarts een sleutelrol voor uw patiënten met psychische klachten, als vertrouwensarts, eerste aanspreekpunt, poortwachter en behandelaar. Veel psychische klachten worden immers als eerste aan u gepresenteerd.

U levert basis huisartsgeneeskundige zorg aan uw patiënten met psychische, psychosomatische, of psychosociale problematiek. U maakt een inschatting van de aard en ernst van de problematiek van uw patiënt. Zo mogelijk behandelt en begeleidt u – met ondersteuning van de POH-ggz – de patiënt zelf binnen de huisartsenzorg. Dat geldt voor patiënten met lichte en veelvoorkomende aandoeningen. Wat betreft psychische en sociale problemen zijn dat in de huisartsenpraktijk vooral angstklachten en depressieve gevoelens. Patiënten met meer complexe psychische aandoeningen verwijst u – in overleg met de patiënt – door naar andere zorgverleners in de basis ggz of gespecialiseerde ggz.

Uitgangspunt is dat u alléén huisartsenzorg biedt. Niet meer en niet minder, ook voor uw patiënten met een psychische klacht of aandoening.

Bekijk ook het NHG-dossier over ggz.

U kunt ervoor kiezen om in de praktijk binnen de huisartsgeneeskundige zorg, aanvullend aanbod te organiseren voor uw patiënten met psychische problematiek. Dat kan op twee manieren:

  • Programmatische zorg voor patiënten met specifieke psychische klachten, of aandoeningen. Zoals voor patiënten met een matig ernstige depressie, of angststoornis (bijvoorbeeld ondersteunende gesprekstherapie).
  • Begeleiding van chronische psychiatrische patiënten in een stabiele fase, in nauw overleg met de behandelaar in de basis of gespecialiseerde ggz. Hierbij zijn randvoorwaarden essentieel, zoals goede samenwerkingsafspraken met de ggz. Zodat bij verergering van de klachten of crisis, onmiddellijke consultatie of behandeling binnen de ggz mogelijk is. Bent of voelt u zich onbekwaam om de begeleiding van deze patiënt(en) op u te nemen? Dan verwijst u voor de begeleiding door naar de ggz.

De POH-ggz heeft een belangrijke rol bij de uitvoering van aanvullend aanbod.

Het aantal patiënten met (licht) psychische klachten neemt de laatste jaren sterk toe. Daarom werkt u intussen bijna allemaal met een POH-ggz in het team. Naar grote tevredenheid!

De POH-ggz biedt huisartsenzorg aan patiënten met lichte ggz-problematiek. Dat gebeurt volgens de richtlijnen van het NHG. Daardoor kunt u veel meer patiënten laagdrempelig helpen, in de huisartsenpraktijk. Bekijk hier het functieprofiel POH-ggz.

De POH-ggz kan bijvoorbeeld ondersteuning bieden bij:

  • Probleemverheldering
  • Opstellen en bespreken vervolgstappenplan
  • Geven van psycho-educatie
  • Begeleiding of ondersteuning van zelfmanagement
  • Interventies gericht op verbetering in functioneren van de patiënt
  • Geïndiceerde preventie
  • Zorggerelateerde preventie
  • Terugvalpreventie

Het is belangrijk dat de POH-ggz enkel huisartsenzorg biedt, ook aan patiënten met psychische klachten. Wees daar als begeleidend huisarts alert op. Wanneer een POH-ggz de grenzen van huisartsenzorg overschrijdt, zitten daar risico’s aan. U bent als supervisor dan verantwoordelijk en aansprakelijk.

Omdat de functie van POH-ggz zich de laatste jaren snel heeft ontwikkeld, krijgen wij regelmatig vragen over de rol en juridische aspecten. In deze video leggen we het u uit:

Als uw patiënt meer nodig heeft dan huisartsenzorg, verwijst u door naar maatschappelijk werk, de generalistische basis ggz, of de gespecialiseerde ggz. Bekijk hier de richtlijnen voor samenwerking tussen huisartsen en ggz, die het NHG samen met de ggz-partijen heeft opgesteld. Deze richtlijn is ook een goed uitgangspunt voor een regionaal gesprek tussen huisartsenzorg en ggz partijen.

Voor verwijzing naar de ggz geldt:

  • U maakt bij verwijzing de inschatting of de patiënt het beste geholpen wordt in de generalistische basis ggz, of in de gespecialiseerde ggz. En u verwijst naar de betreffende zorgaanbieder.
  • Voor de ggz hoeft u geen indicatie voor de zorgzwaarte te geven. U hoeft als huisarts dus niet aan te geven of een patiënt een kort, middel, intensief of chronisch traject in de ggz nodig heeft. Die inschatting maakt de zorgverlener in de ggz.
  • Als de patiënt wordt overgedragen van de generalistische basis ggz, naar de gespecialiseerde ggz – en omgekeerd – is daarvoor geen doorverwijzing van u als huisarts nodig. Een melding aan u volstaat.

Verwijst u een patiënt door naar de ggz, maar is er een wachtlijst? Uw patiënten kunnen dan bij hun zorgverzekeraar terecht, voor zorgadvies en wachtlijstbemiddeling. De zorgverzekeraars zijn daarvoor een gezamenlijk platform gestart: www.mijnzorgverzekeraar.nl. U kunt patiënten daarnaar verwijzen.

Verwijsbrief
Het NHG heeft een richtlijn voor informatie-uitwisseling tussen huisarts een ggz. Het is van belang dat u als huisarts een duidelijke vraag formuleert aan de ggz, zie daarvoor de richtlijn voor de inhoud van de verwijsbrief. In de digitale envelop die daarbij hoort staan de gegevens die nodig zijn voor de ggz-aanbieder en de zorgverzekeraar voor de administratieve afhandeling. De zorgverzekeraar heeft dus niet de gehele verwijsbrief nodig.

U kunt hier zien welke gegevens zijn opgenomen in de envelop. Het NHG organiseert met Zorgdomein de invoering van de envelop en verwijsbrief in alle HIS’en. Veel velden worden dan automatisch door het HIS ingevuld.

Onze standpunten en acties

We werken nauw samen met het NHG en InEen op het onderwerp ggz. Wij stemmen informatie en standpunten met elkaar af. Zo hebben we samen met InEen gereageerd op een discussiestuk van het ministerie van VWS over het zorglandschap ggz. Daarin kunt u lezen hoe wij aankijken tegen de organisatie van de ggz en de rol van de huisarts en de poh-ggz daarbinnen. Via deze en andere manieren laten we de beleidsmakers in Nederland weten wat er voor huisartsen belangrijk is.

U werkt intussen bijna allemaal met een POH-ggz in het team. Naar grote tevredenheid! Daarbij vinden wij het belangrijk dat de POH-ggz bij het inschatten van psychische klachten en het verwijzen – net als u – volstrekt onafhankelijk blijft van zorgaanbieders waarnaar mogelijk wordt verwezen.

Voldoende capaciteit is nodig
Er zijn meer mensen met psychische klachten en aandoeningen die een beroep doen op de huisartsenzorg. Dat betekent dat u voldoende uren ondersteuning door de POH-ggz nodig hebt, passend bij de omvang van uw patiëntpopulatie. Om te berekenen wat u nodig hebt, kunt ons praktische POH-ggz rekenmodel gebruiken. Alleen met voldoende capaciteit kunt u kwantitatief meer patiënten met psychische klachten binnen de vertrouwde huisartsenpraktijk opvangen.

Samen kunnen huisarts en POH-ggz heel veel doen voor patiënten, maar dat kent grenzen. Daarbij blijven we benadrukken dat ook de POH-ggz enkel huisartsenzorg kan bieden. Bekijk hier nogmaals de afbakening van taken in het functieprofiel POH-ggz.

We vinden het belangrijk dat de POH-ggz laagdrempelig toegankelijk blijft. Dat kan alleen als de ggz ook voldoende capaciteit heeft, om uw patiënten met meer complexe problematiek die de huisartsenzorg te boven gaat, goed en tijdig op te vangen bij een doorverwijzing.

Wat doen we voor u?
We communiceren over het belang van de functie van POH-ggz, binnen de grenzen van de huisartsenzorg en op basis van de NHG richtlijnen. Daarmee temperen we ook de verwachtingen van de POH-ggz die er zijn naar buiten toe. We werken mee aan een onafhankelijk centraal POH-ggz register, om de kwaliteit goed te borgen.

In alle regio’s werken taskforces aan de lokale problemen met wachtlijsten. Het regionale gesprek tussen huisartsen, ggz-aanbieders, patiënten en zorgverzekeraars is een belangrijke manier om de samenwerking te verbeteren.

Een goed voorbeeld is Flevoland, waar de afspraak is gemaakt om iets te doen aan stapeling van wachttijden en onvoldoende doorstroom. Daar wordt iedere verwijzing van een huisarts binnen twee weken gecheckt. Is de patiënt in de betreffende instelling niet op de juiste plek? Dan wordt dat meteen gemeld aan de huisarts en wordt patiënt op de juiste plek geplaatst. Mét meenemen van de wachttijd.

Bij de LHV krijgen we echter ook met enige regelmaat signalen van huisartsen die patiënten niet verwezen krijgen. Vooral patiënten met specifieke aandoeningen, zoals bepaalde autistische stoornissen, moeten vaak maanden wachten.

Wat doen we voor u?
We zitten in de Stuurgroep Wachttijden ggz. Daarin brengen wij steeds nadrukkelijk het perspectief van de huisarts in om helder te maken waar u tegenaan loopt.

Huisartsen die dat willen, kunnen de begeleiding van chronische psychiatrische patiënten in een stabiele fase op zich nemen. Daarbij blijven wij benadrukken dat huisartsen die zich onbekwaam voelen – of onbekwaam zijn – dit niet moeten doen. Hetzelfde geldt voor huisartsen met onvoldoende capaciteit (bijvoorbeeld te weinig ondersteunende uren van de POH-ggz). In dat geval wordt de begeleiding binnen de ggz gedaan.

Wetten ggz

Welke wetten zijn van invloed op uw werk als huisarts? We lichten het hier toe voor thema ggz.

Vanaf 1 januari 2021 hebben mensen die vanwege hun psychiatrische stoornis blijvend behoefte hebben aan permanent toezicht – of aan 24 uur per dag zorg in de nabijheid recht – op zorg uit de Wet langdurige zorg (Wlz). Deze patiëntengroep woont in toenemende mate geclusterd in een (kleinschalige) woonzorginstelling. In onze LHV-leidraad Patiënten met psychiatrische stoornis met Wlz-indicatie leest u waar u als huisarts rekening mee moet houden en welke keuzes u heeft.

Als u in uw praktijk patiënten heeft met een psychische aandoening, kunt u te maken krijgen met de wet rond ‘onvrijwillige zorg’. Deze wet regelt de voorwaarden waaronder tegen iemands wil in zorg verleend mag worden. Onvrijwillige zorg is geen huisartsenzorg. Bij thema Onvrijwillige zorg leest u wat deze wet betekent voor uw werk als huisarts en wat de LHV hierin doet.

Nieuws

De partijen verenigd in het Landelijk Overleg POH-GGZ, waaronder ook de LHV, vinden het belangrijk dat er meer eenheid en eenduidigheid komt in de uitvoering van de functie POH-GGZ. Daarom komt er een einde aan de verschillende registers voor deze functie en gaan we toe naar één kwaliteitsregister. De verplichte inschrijving gaat per 1 juni 2021 in.

Vraagt u zich weleens af of een bepaald verzoek wel of niet op uw bord hoort? Of u wel of niet met een zorgvraag aan de slag moet gaan? De nieuwe LHV Aanbodwijzer helpt u met een praktisch online stroomschema keuzes te maken.

De meeste huisartsen werken samen met een praktijkondersteuner ggz (POH-GGZ). Het functie- en competentieprofiel van de POH-GGZ is onlangs geüpdatet. Dit profiel vormt de basis voor de aanvullende scholing tot POH-GGZ. Daarnaast komt er per 2021 een verplicht, onafhankelijk kwaliteitsregister. Zodat de deskundigheid van POH-GGZ duidelijk en toetsbaar is.

Meer nieuws