Spring naar content

Veilig gegevens uitwisselen met anderen

Steeds vaker vragen patiënten, andere zorgverleners en bijvoorbeeld de gemeente u om medische gegevens van patiënten uit te wisselen. Hier leest u hoe u met deze verzoeken omgaat, zonder uw medisch beroepsgeheim te schenden. Het LSP is daarbij uw belangrijkste instrument.

Het Landelijk Schakelpunt

Via de beveiligde infrastructuur van het LSP wisselt u elektronisch medische gegevens uit met andere zorgverleners. Deze gegevens kunt u via het LSP uitwisselen:

  • Medicatiegegevens: de apotheker maakt het uittreksel van medicatiegegevens beschikbaar. De waarnemend apotheker, de waarnemend huisarts op de huisartsenpost en de mede behandelend medisch specialist kunnen dit uittreksel raadplegen.
  • Huisartswaarneemgegevens: alleen de waarnemend huisarts op de huisartsenpost kan een professionele samenvatting van het huisartsdossier raadplegen. Hij of zij kan een waarneemretourbericht sturen naar de huisarts van de patiënt, met daarin informatie over het bezoek.

Medische gegevens worden niet centraal opgeslagen in het netwerk van het LSP. Ze blijven bij de bron: het dossier bij de huisarts of apotheker. Meer informatie hierover vindt u op de website van de VZVZ.

De Vereniging van Zorgaanbieders voor Zorgcommunicatie (VZVZ) onderhoudt en ontwikkelt de zorginfrastructuur van het LSP.

  • U kunt als huisarts terecht bij hun Servicecentrum, voor ondersteuning bij het aansluiten op en het gebruik van het LSP.
  • U vindt er een brochure over toestemming voor uw patiënten.
  • U vindt er een factsheet over Intoleranties, Contra-indicaties en Allergieën.

Wij zijn als LHV medeoprichter en lid van de Koepeladviesraad van de VZVZ. Alle afspraken over het LSP vindt u in het LSP-convenant 2016 – 2020. Als u wilt aansluiten op het LSP dient u een proces te doorlopen met VZVZ.

Extra LSP-inzage tijdens corona

Tijdens de corona-epidemie mag u via het LSP de professionele samenvatting beschikbaar stellen, van patiënten die nog geen keuze hebben gemaakt over inzage via het LSP. Op de huisartsenpost wordt deze patiënten ter plekke mondeling om toestemming gevraagd.

Ook is van alle patiënten (behalve zij die bezwaar hebben gemaakt), de professionele samenvatting in te zien op de SEH. Ook daar wordt eerst mondeling toestemming gevraagd.

Wij vinden als LHV dat er in deze crisis snel betrouwbare informatie over patiënten beschikbaar moet zijn. Waarbij de patiënt nog steeds zelf kan beslissen of informatie mag worden gedeeld. Het ministerie van VWS heeft contact met de Autoriteit Persoonsgegevens over een structurele regeling voor deze ‘corona opt-in’. Intussen geldt de huidige gedoogconstructie. Zie www.inzageopdehap.nl.

Zo kunt u gegevens uitwisselen met patiënten

Hierover vindt u richtlijnen en tips bij Online inzage.

Zo kunt u gegevens uitwisselen met andere zorgverleners

Hier vindt u alle afspraken en regels voor het uitwisselen van patiëntgegevens met andere zorgverleners. Zoals hoe een patiënt toestemming kan geven, welke uitzonderingen er gelden op uw medisch beroepsgeheim en wat u doet als u zelf in gewetensnood komt.

U mag met toestemming van de patiënt gegevens aan anderen verstrekken. De patiënt kan die toestemming alleen geven als hij of zij vooraf is ingelicht over het doel, de inhoud en de mogelijke consequenties. De patiënt kan mondeling en schriftelijk toestemming geven bij hun huisarts. Voor toestemming voor verstrekking van gegevens via het LSP, kunnen patiënten zich online aanmelden, via www.volgjezorg.nl. Meer informatie hierover vindt u bij de VZVZ.

Het is slim om de toestemming in het dossier op te nemen of aan te tekenen. De toestemming van de patiënt verplicht u overigens niet om de gegevens te delen. Bijvoorbeeld als u denkt dat dit in strijd is met ‘goed hulpverlenerschap’.

Als u een patiënt verwijst naar een medisch specialist, mag u bij deze verwijzing medische informatie over de patiënt meesturen. Omdat de patiënt instemt met de verwijzing, mag u veronderstellen dat hij of zij ook toestemming geeft voor het verstrekken van de informatie aan de specialist.

Maar als de patiënt bezwaar maakt tegen het opnemen van bepaalde medische informatie in de verwijsbrief, mag u deze gegevens niet verstrekken.

U mag ook van veronderstelde toestemming uitgaan als de patiënt niet zelf in staat is om toestemming te geven. Bijvoorbeeld op de spoedeisende hulp. Ook hier geldt dat als de patiënt eerder bezwaar heeft gemaakt tegen de gegevensverstrekking, u deze niet mag delen.

U bent niet gehouden aan uw beroepsgeheim als een wettelijke bepaling u verplicht om informatie aan een derde te verstrekken. Het eerste punt hieronder is een verplichting. De andere drie punten geven u het recht om informatie te delen.

  • Bijvoorbeeld in het geval van de verplichte melding van een infectieziekte op grond van de Wet publieke gezondheid.
  • Ook mag u medische informatie delen met personen die rechtstreeks betrokken zijn bij de behandeling van de patiënt.
  • En met vervangers van artsen, als de gegevens noodzakelijk zijn voor het verrichten van de werkzaamheden.
  • De geheimhoudingsplicht geldt ook niet bij vertegenwoordigers van de patiënt.

Ondanks dat er in al deze situaties geen toestemming van de patiënt nodig is, adviseren we u om de patiënt wel altijd over de gegevensverstrekking te informeren.

Om een succesvol beroep te kunnen doen op het ‘conflict van plichten’ moet u aan de volgende voorwaarden voldoen:

  • U hebt alles in het werk gesteld om eerst toestemming van de patiënt te krijgen.
  • U verkeert in gewetensnood door de zwijgplicht.
  • Er is geen andere weg dan doorbreking van uw geheim om het probleem op te lossen.
  • Het niet doorbreken van uw zwijgplicht levert voor een ander ernstige schade op.
  • Het moet vrijwel zeker zijn dat u door uw geheimdoorbreking, die schade kunt voorkomen of beperken.

Ook hierbij geldt dat u alleen relevante, noodzakelijke gegevens mag verstrekken en dat u de patiënt – als dat mogelijk is – informeert.

Het zwaarwegend belang om uw beroepsgeheim te doorbreken, moet u afwegen tegen het zwaarwegende belang van de geheimhouding van de medische informatie. Er moeten dus genoeg concrete aanwijzingen zijn dat het zwaarwegend belang wordt geschaad. Het verschil met het conflict van plichten, is dat het criterium dat er ernstig nadeel kan worden voorkomen, niet vereist is.

KNMG-richtlijn Omgaan met medische gegevens

In deze richtlijn vindt u hoe u – met inachtneming van uw beroepsgeheim – medische gegevens mag verzamelen, opslaan, uitwisselen, of anderszins gebruiken.

Naar de richtlijn.

Zo kunt u gegevens uitwisselen met niet-zorgverleners

U krijgt ook verzoeken voor gegevensuitwisseling van niet-zorgverleners, bijvoorbeeld van gemeenten. Denk bijvoorbeeld aan sociale wijkteams in het kader van bemoeizorg.

Ook dan is gegevensuitwisseling alléén toegestaan als u hiervoor expliciete gerichte toestemming heeft van de patiënt. Een convenant met bijvoorbeeld de gemeente ontslaat u dus nooit van de verplichting om toestemming te vragen. Wel kan ook hier het verstrekken van gegevens toch vereist zijn, op grond van bijvoorbeeld een wettelijk voorschrift, of een conflict van plichten.

Ook wanneer de patiënt toestemming heeft gegeven, kunt u als huisarts toch uw twijfels hebben over het delen van gegevens. Bijvoorbeeld wanneer blijkt dat het dossier een rol speelt in een vechtscheiding of uithuiszetting of wanneer een uitkeringsinstantie of arbodienst inzage wil. In het verleden bleek dat instanties zoals gemeenten, verzekeraars en arbodiensten patiënten soms onder druk zetten om hun hele medisch dossier op te vragen bij de huisarts. U kunt in dit geval overleggen met onze juristen.

Bekijk de KNMG-richtlijn Omgaan met medische gegevens voor meer informatie over het uitwisselen, verzamelen en opslaan van medische gegevens. In deze richtlijn vindt u de regels voor het omgaan met medische gegevens in diverse situaties. Deze richtlijn biedt u als huisarts een handvat voor. De KNMG biedt u daarnaast ook:

Nieuws

Op woensdag 16 juni van 13.00 – 14.30 uur geven wij met de EerstelijnsPartners en de Patiëntenfederatie Nederland een digitale masterclass Gegevensuitwisseling in de eerste lijn voor Tweede Kamerleden. De bijeenkomst is openbaar en ook door u online te volgen.

Minister Van Ark (VWS) heeft onlangs een wetsvoorstel voor de Wet elektronische gegevensuitwisseling in de zorg (Wegiz) ingediend bij de Tweede Kamer. Het doel van dit wetsvoorstel onderschrijven we van harte, maar de invulling moet beter, wil het leiden tot betere gegevensuitwisseling tussen huisartsen en andere zorgverleners. Ook vrezen we dat het huidige voorstel leidt tot meer bureaucratie.

Zoals we een paar weken geleden meldden, hebben veel huisartsen die gebruik maken van veilige e-mail een verzoek gekregen van hun leverancier om een zelfverklaring te ondertekenen. Uit een overleg met het ministerie van VWS en het NEN blijkt dat er nog zaken moeten worden uitgezocht. Tot die tijd blijft ons advies om de zelfverklaring niet te ondertekenen.